Arheološka otkrića u 2025. godini koja menjaju razumevanje Biblije

Određena arheološka iskopavanja na brojnim lokacijama u godini za nama pružaju uvid u rano širenje hrišćanstva širom sveta, a nova istraživanja otkrivaju i puteve koje je verovatno koristio Sveti Pavle, apostol koji je širio hrišćansku veru po Rimskom carstvu. Istovremeno, savremene tehnologije pomažu otkrivanju brojnih činjenica koje veoma koriste boljem razumevanju minulih vremena.

Zajedno, ova otkrića i istraživanja pružaju ubedljive perspektive materijalnih realnosti biblijskih priča, menjajući način na koji razumevamo Bibliju, piše Nešnal džiografik.

Drevni vrt otkriven ispod hrama Vaskrsenja Hristovog

Hram Vaskrsenja Hristovog u Jerusalimu je vekovima mesto hrišćanskog hodočašća i pobožnosti. Ali, vekovi su ostavili svoj pečat, većina sadašnje strukture potiče iz 12. veka i radova evropskih krstaša a trenutno se sprovodi obimna restauracija kako bi se ojačali nestabilni i oštećeni temelji za buduće generacije. To predstavlja retku i dragocenu priliku za arheologe koji nastoje da otkriju drevne tajne ovog mesta.

Naučnici su vršili arheološka iskopavanja ispod poda crkve, otkrivajući slojeve istorije i pokazujući kako je mesto korišćeno kroz milenijume.  Tim istraživača je, između ostalog, pronašao tragove kamenoloma iz gvozdenog doba, koji je vremenom prerastao u mesto za obradu zemlje. Analiza drevnih biljaka  otkrila je tragove žitarica, grožđa i smokvi. To se poklapa sa detaljima iz Jevanđelja po Jovanu, koje kaže da je Isus raspet pored vrta, a zatim u njemu i sahranjen: "Jevanđelje pominje zelenu površinu između Golgote i groba, a mi smo identifikovali ova uzgajana polja", kažu stručnjaci.

Širenje ranog hrišćanstva od Abu Dabija do rimskog predgrađa

Arheološka otkrića pokazuju širenje ranog hrišćanstva širom Mediterana i Bliskog istoka. Pronađeni su manastirski kompleksi i krstovi u Abu Dabiju, mozaik-podovi u Turskoj i afričke figure u grobovima u Izraelu, što svedoči o raznolikosti i dosegu hrišćanskih zajednica. Novi digitalni alat Itiner omogućava praćenje puteva koje je apostol Pavle koristio tokom svoje misije širom Rimskog carstva.

Drevne mreže trgovine slonovačom

Slonovača se više puta pominje u Bibliji kao znak bogatstva i luksuza: na primer, prestol kralja Solomona je opisan kao napravljen od tog materijala. Odakle je poticala? Ove godine multidisciplinarni tim objavio je obimnu studiju koja je ispitivala stotine predmeta od slonovače iz južnog Levanta i zaključila da je tokom hiljadu godina, od 1600. do 600. pre n.e., poreklo slonovače bilo iz podsaharske Afrike, konkretno preko trgovaca iz Nubije, poznate u Starom zavetu kao Kuš.

Čuda Isusova

Siloamski bazen u Gradu Davidovom, južno od zidina Jerusalima, pominje se u Jevanđelju po Jovanu kao mesto jednog od Isusovih čuda. Jovan u devetom poglavlju piše da je Isus rekao čoveku slepom od rođenja da se tu okupa: "Čovek je otišao i okupao se i progledao".

Sada već prošle godine, istraživači su radiokarbonskim testom odredili da je kameni deo bazena izgrađen oko 800. p.n.e., što ukazuje na to da je napravljen kao deo organizovanog odgovora na klimatske promene tog perioda.

Otkriće o Starozavetnom kralju u Iraku

Arheolozi u Iraku otkrili su ogromnu kamenu statuu lamasua, stvorenje sa telom krilatog bika i ljudskom glavom, koja potiče iz vremena asirskog kralja Esarhadona. Ovo otkriće pokazuje bogatstvo i moć kralja i povezuje se sa pričama o njemu u Starom zavetu.