Najveći krater na svetu može Rusiji doneti trilione jedinstvenih dijamanata

Pre više od pola veka u Sibiru je otkriveno nalazište dijamanata čije se rezerve danas procenjuju na trilione karata. Sve to vreme ležišta su ostajala netaknuta, uprkos visokim procenama perspektivnosti njihove eksploatacije. Međutim, prošle godine Vlada Rusije donela je odluku koja bi mogla omogućiti ogromne zalihe jedinstvenih dijamanata.

Velika ležišta dijamanata na granici Krasnojarskog kraja i Jakutije svoje nastanak duguju meteoritu. Nebesko telo prečnika oko sedam kilometara palo je na to područje pre otprilike 35,5 miliona godina. Kao rezultat toga nastala je Popigajska kružna struktura - udubljenje prečnika 100 kilometara i maksimalne dubine dvesta metara. Taj krater danas se ubraja među pet najvećih na svetu.

Zbog sudara nebeskog tela sa Zemljom velikom brzinom, uz povećanje temperature do 2000 stepeni i pritiska do 1,5 miliona atmosfera, na mestu udara formirane su udarno-metamorfne stene, odnosno impaktiti. Upravo u takvim stenama prvi put u svetu otkriveni su dijamanti koji su nastali usled udarnog topljenja izvornih stena bogatih grafitom i ugljem. Tako su naučnici saznali za još jedan tip dijamantskih nalazišta, pored kimberlitskih cevi.

Rusija prvi put proizvodi više od trećine dijamanata na svetskom tržištu

Prvi impaktiti, koje su naučnici pronašli na Popigajskom nalazištu 1970. godine, čuvaju se u kolekciji Sanktpeterburškog rudarskog muzeja.

Istraživanja impaktnih dijamanata sprovedena su dva puta - krajem osamdesetih i početkom dvehiljaditih godina. Naučnici su utvrdili da su abrazivna otpornost i izdržljivost na habanje impaktnih dijamanata gotovo dvostruko veće nego kod tehničkih prirodnih i sintetičkih dijamanata. Oni mogu da izdrže visoke temperature do +250 stepeni Celzijusa. Takvi podaci omogućavaju naučnicima da pretpostave da minerali sa ovog nalazišta mogu izdržati gotovo sve parametre bušenja. To znači da su krune od sibirskih dijamanata manje podložne trošenju. Pri tome, impaktni dijamanti nemaju vrednost dragulja. Izuzetno visok pritisak i temperatura u trenutku njihovog nastanka doveli su do toga da kristali postanu mutni i bez sjaja.

Sibirsko odeljenje Ruske akademije nauka saopštilo je da je prošle godine Vlada Rudije donela odluku da nalazište prebaci iz kategorije "dijamanti" u kategoriju "abrazivi", za koje već postoje tehnologije.

Kao rezultat toga, probna eksploatacija Popigajskog nalazišta mogla bi uskoro da počne. U te svrhe planirano je uključivanje stranih kolega iz Belorusije. Međutim, sveobuhvatna prerada impaktnih dijamanata zahteva razvijenu tehnologiju njihovog obogaćivanja. Zato će, verovatno, sledeći korak u usavršavanju te tehnologije biti izgradnja probnog postrojenja neposredno na samom nalazištu.

Osim impaktnih dijamanata, na Popigaju se nalazi i impaktno staklo koje predstavlja prirodnu nanokeramiku. Ovaj materijal ima abrazivna svojstva i može se koristiti, na primer, za poliranje šina brzih železničkih magistrala. Takođe može zameniti tehnički korund, koji se trenutno u Rusiju uvozi iz Kine i Indije.