Nije više "samo jedna sezona" alergija: Naučnici upozoravaju na uticaj klimatskih promena na polen

Sezone alergija postaju sve duže upravo zbog promena klime i promena u samom ponašanju polena u atmosferi, prema rečima alergologa i imunologa Marije Grahove iz Tjumenske regionalne kliničke bolnice broj 1. Objasnila je da klimatski faktori direktno utiču na trajanje i intenzitet alergijskih perioda, dok zagađenje vazduha i sitne čestice dodatno menjaju svojstva polena, čineći ga reaktivnijim i štetnijim za ljudski organizam.

Alergolog posebno ističe da koncentracije polena u vazduhu nisu konstantne tokom dana. Najviše vrednosti dostižu se u toplim, suvim i vetrovitim uslovima, kada se polen lakše podiže i zadržava u vazduhu. Nasuprot tome, tokom noći, kada temperature padaju i formira se rosa, njegova koncentracija se smanjuje. Pored toga, promenljivi vremenski uslovi ne samo da utiču na intenzitet polena, već i proširuju geografsko područje u kojem se alergijske reakcije javljaju, prenosi TASS.

Kako polen funkcioniše i zašto postaje sve veći problem

Mikroskopske čestice polena omogućavaju biljkama razmnožavanje i prenos genetskog materijala. Dok se neke biljke oslanjaju na insekte, druge koriste vetar i u atmosferu ispuštaju ogromne količine polenove prašine.

Biljke koje se oprašuju vetrom - poput mnogih vrsta drveća, trava i korova - najčešće su i glavni izvor sezonskih alergija, odnosno polenske groznice. U tom procesu, vazduh postaje "put" za milijarde čestica koje se šire daleko od izvorne biljke, često direktno u respiratorni sistem čoveka.

Ove namirnice možda pogoršavaju vaše alergije u proleće

Problem nastaje kada imuni sistem pogrešno prepozna polen kao opasnost. Umesto da ga ignoriše, telo ga tretira kao štetni agens, pokrećući reakciju sličnu onoj koja se javlja pri infekcijama. Rezultat su simptomi poput kijanja, zapušenog i curećeg nosa, svraba očiju, a u težim slučajevima i upale disajnih puteva koja može dovesti do otežanog disanja i osećaja nedostatka vazduha.

Zašto sezona postaje duža

Savremena istraživanja ukazuju da porast temperature menja čitav ritam biljnog sveta. Sezone cvetanja počinju ranije i traju duže, što znači da ljudi duže vremena u godini dolaze u kontakt sa alergenima. Istovremeno, blaže zime i duže jeseni produžavaju period aktivnog otpuštanja polena u vazduh.

Pored klimatskih promena, povećanje koncentracije  u atmosferi ima direktan uticaj na produkciju polena. Biljke koje izazivaju najviše alergijskih reakcija često bolje uspevaju u takvim uslovima, što dovodi do pojačanog oslobađanja polenovih zrna.

Istraživanja pokazuju da u uslovima povišenog ugljen-dioksida neke vrste trave mogu da proizvedu oko 50 odsto više polena, dok kod određenih vrsta drveća ta količina može biti i višestruko veća, te dolazi do veće koncentracije alergena u vazduhu.

Jedan od najpoznatijih primera je ambrozija, biljka koja je u mnogim delovima sveta jedan od najjačih alergena. Ona može da proizvede ogromne količine polena, a jedna biljka sposobna je da oslobodi čak i do milijardu polenovih zrna. Zbog svoje otpornosti i sposobnosti da raste u urbanim i poljoprivrednim sredinama, njeno širenje dodatno otežava situaciju, prenosi Bi-Bi-Si.

Globalni trend i upozorenja

Stručnjaci upozoravaju da se u severnim delovima Severne Amerike, Evrope i Azije efekti klimatskih promena na polen već jasno vide, ali da se slični trendovi beleže i u Australiji, kao i u delovima Južne Amerike i Afrike.

Bez značajnog smanjenja emisije gasova staklene bašte, prognoze ukazuju da bi do kraja veka sezone polena mogle da počnu i do 40 dana ranije, a da se završavaju i do 15 dana kasnije nego danas, što bi potencijalno značilo i do dva dodatna meseca simptoma godišnje za osobe koje pate od alergija.