Naučnici sa ruskog Univerziteta "Sečenov" povezali su postkovid komplikacije i moguću aktivaciju uspavanih ćelija raka sa dugotrajnim zadržavanjem komponenti virusa SARS-CoV-2 u tkivima unutrašnjih organa, uključujući srce, pluća, organe za varenje i reproduktivni sistem. Istraživanje je detaljnije sprovedeno nakon što su tragovi koronavirusa pronađeni u plućima jednog pacijenta čak 35 meseci nakon preležane infekcije, prenosi agencija TASS.
U izveštaju se navodi da su istraživači otkrili RNK i proteine koronavirusa u plućima, organima za varenje, srcu i endometrijumu (unutrašnjoj sluzokoži materice) mesecima, pa čak i godinama nakon infekcije.
Naučnici su analizirali tkiva dobijena tokom operacija i obdukcija. Koristeći PCR i imunohistohemijske metode, otkrili su RNK koronavirusa, kao i njegov šiljasti protein i nukleokapsidni protein. Nalazi ukazuju na to da bi dugotrajno zadržavanje virusnih komponenti moglo da bude jedan od uzroka postkovid sindroma, uz autoimune reakcije.
Virusne komponente pronađene su u nekoliko tipova ćelija, a poremećaji u njihovom funkcionisanju mogu da doprinesu hroničnoj upali, oštećenju krvnih sudova i nedovoljnom snabdevanju tkiva krvlju.
Promene u plućima i moguća veza sa rakom
Među otkrivenim oštećenjima pluća bile su hronična opstruktivna bolest pluća, intersticijalna upala pluća i teška fibroza. Jedna pacijentkinja razvila je plućnu alveolarnu proteinozu nakon ponovne infekcije koronavirusom, ali se oporavila posle lečenja.
Istraživači su ispitivali i moguću povezanost kovida 19 sa napredovanjem raka. Kod pacijenata sa rakom pluća virusne komponente otkrivene su i u tumorskim i u endotelnim ćelijama, koje oblažu unutrašnjost krvnih sudova.
Utvrđeno je da su adenokarcinomi pluća kod osoba koje su prebolele kovid 19 imali povećan nivo matičnih ćelija raka. Ta pojava povezana je sa rizikom od metastaza i otpornošću tumora na hemoterapiju.
Patološkinja Elena Ščelokova navela je da postoji hipoteza prema kojoj koronavirus podstiče prelazak matičnih ćelija raka iz uspavanog u aktivno stanje. Istraživači pretpostavljaju da SARS-CoV-2 može da utiče na razvoj tumora menjanjem ćelijskih signalnih puteva. Ipak, potrebna su dodatna istraživanja kako bi se ova hipoteza potvrdila, uključujući poređenje stanja pacijenata obolelih od raka pre i posle kovida 19.
Posledice i u organima za varenje i srcu
Tragovi koronavirusa pronađeni su i u ćelijama želuca, creva i jetre. U tkivima organa za varenje stručnjaci su uočili upalne promene i područja nekroze, odnosno odumiranja tkiva. Među otkrivenim oboljenjima bili su steatoza i steatohepatitis jetre, gastritis, erozije i čirevi želuca, hronični limfocitni kolitis i oštećenja pankreasa.
Naučnici navode da je infekcija koronavirusom možda doprinela napredovanju već postojećih bolesti organa za varenje. Kod pacijenata sa adenokarcinomom želuca i debelog creva primetili su povećan broj i aktivnost matičnih ćelija raka, slično promenama uočenim kod raka pluća.
Promene su otkrivene i u srčanom tkivu. Neki pacijenti razvili su miokarditis, upalu srčanog mišića, i srčanu insuficijenciju nakon infekcije.
Postkovid miokarditis karakteriše oštećenje endotela krvnih sudova, što narušava protok krvi do srčanog mišića. Zbog toga simptomi mogu da podsećaju na koronarnu arterijsku bolest.
Naučnici objašnjavaju da miokarditis povezan sa koronavirusom ima specifične karakteristike, jer virus može da ošteti endotel, unutrašnji sloj krvnih sudova, i naruši njihovu sposobnost da snabdevaju tkiva krvlju i hranljivim materijama. Zbog toga simptomi postkovid miokarditisa mogu da podsećaju na koronarnu arterijsku bolest, pa je precizna dijagnostika neophodna za izbor odgovarajuće terapije.
Pacijenti koji su preboleli kovid 19 trebalo bi da prođu temeljan pregled pre operacije na srcu. Ukoliko upala potraje, postoji rizik da se ugrađeni zalistak neće pravilno pričvrstiti.
Mogući uticaj na reproduktivno zdravlje
Istraživači su otkrili i da SARS-CoV-2 može dugo da se zadrži u tkivu endometrijuma i da doprinese razvoju poremećaja koji mogu da dovedu do neplodnosti kod žena.
"S obzirom na to da značajan deo onih koji su se oporavili od kovida 19 čine mladi ljudi, važno je obratiti pažnju na svoje reproduktivno zdravlje u prvim mesecima nakon bolesti i na duži rok", rekla je Tatjana Demura, direktorka Instituta za kliničku morfologiju i digitalnu patologiju na Univerzitetu "Sečenov".
Naučnici preporučuju praćenje zdravstvenog stanja čak i nakon blagog oblika infekcije koronavirusom. Posebnu pažnju trebalo bi da obrate osobe sa već postojećim zdravstvenim problemima, jer su najteža oštećenja pluća uočena kod pacijenata sa hipertenzijom, koronarnom bolešću srca, gojaznošću i dijabetesom.
Gastroskopija može da pomogne u otkrivanju upalnih promena u želucu, dok kompjuterizovana tomografija (CT) može da otkrije patološke procese u plućima. Rana dijagnoza i lečenje mogu da spreče razvoj ozbiljnih komplikacija.
Prema rečima istraživača, dalja ispitivanja mehanizama koji omogućavaju komponentama SARS-CoV-2 da opstanu u organizmu mogla bi da pomognu u razjašnjavanju uzroka postkovid komplikacija i razvoju ciljanih metoda lečenja.