Španske vlasti naložile su uklanjanje ustaških simbola sa grobnice Vjekoslava Maksa Luburića, zloglasnog zapovednika logora Jasenovac, koja se nalazi na gradskom groblju u Karkahenteu kod Valensije. Odlukom je predviđeno i postavljanje informativnih panela koji će objasniti genocid u kome je učestvovao ratni zločinac poznat pod nadimkom "Mesar".
U skladu sa važećim zakonodavstvom, Vlada Španije zvanično je uvrstila nadgrobni spomenik ustaškog oficira u Katalog simbola i elemenata suprotnih demokratskom sećanju. Kako prenose lokalni mediji, ta odluka odnosi se direktno na spomenik na opštinskom groblju u Karkahenteu, gde su sahranjeni posmrtni ostaci jednog od najozloglašenijih saradnika nacističkog režima na Balkanu.
Rezolucija koju je doneo španski Državni sekretarijat za demokratsko pamćenje nedvosmisleno nalaže da se fašistički grb i svaki počasni natpis koji doprinosi veličanju ličnosti povezanih sa tim pokretom odmah uklone. U obavezujućem izveštaju navodi se da prisustvo takvog spomenika u javnom prostoru predstavlja "uzdizanje fašizma", što je, kako se ističe, nespojivo sa demokratskim vrednostima i obavezom da se žrtvama obezbedi reparacija.
Vjekoslav Luburić, poznat po jezivom nadimku "Mesar", bio je jedan od ključnih ljudi ustaškog marionetskog režima Nezavisne Države Hrvatske. Nalazio se na čelu sistema koncentracionih logora NDH, a posebno je vezan za logor Jasenovac.
Na tom području u masovnom nasilju stradale su stotine hiljada Srba, Jevreja, Roma i komunistički disidenti.
RTS prenosi pisanje portala "Notisijas Sijudadanas" gde se navodi da je Luburićev spomenik u Karkahenteu, podignut 1976. godine na upadljivom mestu unutar groblja, decenijama predstavljao simbol nekažnjivosti, čuvajući obeležja koja veličaju i počinioca i kolaboracionistički režim kome je služio.
Luburićev boravak u Španiji, kako se ističe, odražava politiku azila koju je diktatura Fransiska Franka pružala evropskim fašistima posle poraza sila Osovine. Po okončanju Drugog svetskog rata, on se nastanio u mestu kod Valensije pod lažnim imenom, gde je, pod zaštitom struktura Frankovog režima, uspeo da se uklopi i vodi naizgled normalan život.
Prema navodima iz teksta, Luburić je 1969. godine u svom domu u Karkahenteu navodno ubio agenta UDBE. Ipak, njegova sahrana i kasnija izgradnja mauzoleja 1976. godine učvrstili su narativ o časti, koji aktuelni Zakon o demokratskom sećanju sada nastoji da ispravi.
Intervencija španskih vlasti ne zaustavlja se samo na uklanjanju fašističkih simbola - rezolucija predviđa i "reinterpretaciju" prostora, što, između ostalog, podrazumeva jasan opis Luburićevih zločina.
Paneli koji budu postavljeni moraće da ponude "rigorozan i istinit" istorijski kontekst, uključujući izričite reference na Luburićeve zločine, genocid u Jasenovcu i njegovo skrivanje u Španiji.
Centralna vlast je tu naredbu već prosledila nadležnim regionalnim i lokalnim institucijama na sprovođenje, a lokalni mediji upozoravaju da nepostupanje po nalogu povlači sankcije.