Srbija i Balkan
Šta donose izmene Zakona o crkvama: Otvoren put za osnivanje Univerziteta Sveti Sava
U predlogu izmene i dopune Zakona o crkvama i verskim zajednicama navedeno je da crkve i verske zajednice mogu osnivati i predškolske ustanove, osnovne škole, gimnazije, stručne i umetničke srednje škole i visokoškolske ustanove u skladu sa zakonom
Na poslednjoj sednici Vlada Srbije usvojila je predlog izmena i dopuna Zakona o crkvama i verskim zajednicama, kojim se omogućava da crkve i verske zajednice osnivaju obrazovne ustanove na svim nivoima, počev od vrtića do univerziteta.
Predlog Zakona objavljen je danas na sajtu Vlade Srbije.
"Radi ostvarivanja obrazovno-vaspitnog rada, odnosno obavljanja delatnosti visokog obrazovanja u svim obrazovno-naučnim, odnosno obrazovno-umetničkim poljima, crkve i verske zajednice mogu osnivati i predškolske ustanove, osnovne škole, gimnazije, stručne i umetničke srednje škole i visokoškolske ustanove u skladu sa zakonom", stoji u predloga zakonskog rešenja.
Inače, Srpska pravoslavna crkva najavila je još u maju osnivanje Srpskog pravoslavnog univerziteta Sveti Sava. Izmenama zakona jasno je definisano ko sve može biti suosnivač tog Univerziteta, kako će se finansirati, kako će upisivati studente. U obrazloženju predloga Zakona se navodi da SPC ima istorijsku ulogu u razvoju obrazovanja, nauke, kulture i očuvanju duhovnog i nacionalnog identiteta srpskog naroda u Srbiji.
"Osnivač univerziteta zajedno sa Srpskom pravoslavnom crkvom može biti pravno, odnosno fizičko lice, kao i Republika Srbija, na osnovu odluke Srpske pravoslavne crkve i drugih osnivača. Međusobna prava i obaveze osnivača, osnivački udeli, način finansiranja i druga povezana pitanja uređuju se ugovorom između osnivača. U slučaju kada je jedan od osnivača Republika Srbija, ugovor se potpisuje sa Vladom, uz pribavljeno mišljenje ministarstva nadležnog za visoko obrazovanje", navedeno je u predlogu izmene zakona.
Definisano je i da visokoškolska ustanova, čiji je osnivač SPC, ne dostavlja dokaz o osnivačkom kapitalu ili bankarskoj garanciji uz zahtev za početnu akreditaciju, odnosno prvu i svaku narednu akreditaciju visokoškolske ustanove i studijskih programa.
Precizirano je i da se sredstva za finansiranje ustanove (ukoliko su osnivači Republika Srbija i Srpska pravoslavna crkva) obezbeđuju iz budžetu Republike Srbije.
"Vlada donosi odluku o broju studenata za upis u prvu godinu akreditovanog studijskog programa koji se finansira iz budžeta Republike Srbije. U narednim godinama studija broj studenata visokoškolska ustanova može povećati za najviše 20 odsto u odnosu na prethodnu godinu, u skladu sa odlukom nadležnog organa visokoškolske ustanove", navedeno je u predlogu.
Studenti će imati ista prava kao i studenti koji se finansiraju iz budžeta Republike Srbije na visokoškolskim ustanovama čiji je jedini osnivač Republika Srbija, u skladu sa zakonom kojim se uređuje visoko obrazovanje i studentski standard.
"Student upisan na akreditovan studijski program koji izvodi visokoškolska ustanova, koji u tekućoj školskoj godini ostvari 48 ESPB bodova ima pravo da se u narednoj školskoj godini finansira iz budžeta", navedeno je u predlogu.
Zapravo, izmenama Zakona otvaraju se vrata za osnivanje Srpskog pravoslavnog univerziteta Sveti Sava. Srpska pravoslavna crkva je sa Republikom Srbijom potpisala prvo Memorandum o razumevanju, a potom početkom maja ove godine i Memorandum o saradnji na osnivanju Univerziteta Sveti Sava. Najava osnivanja novog univerzitet pod pokroviteljstvom SPC tumačena je na različite načine. Jedni su to videli kao "atak na državni univerzitet", drugi su ga nazvali "crkvenom varijantom škole mladih lidera".
Srpska pravoslavna crkva oglasila se saopštenjem i pojasnila kakav je memorandum inicijalno potpisan, da je Univerzitet Sveti Sava crkvena inicijativa, ne državna. Naveli su da je memorandum početni okvir za njegovo osnivanje, a ne "završeni čin koji već sada proizvodi konačne posledice".
Patrijarh srpski Porfirije rekao je tada da se osnivanjem Univerziteta Sveti Sava nastavlja dubok i istorijski utemeljen prosvetni put Srpske pravoslavne crkve (SPC), srpskog naroda i srpske države.
"Crkveni univerziteti i visokoškolske ustanove koje osnivaju ili podržavaju hrišćanske crkve nisu nikakva novost u evropskom, svetskom obrazovnom prostoru. Naprotiv, oni predstavljaju jedan od njegovih najstarijih i najznačajnijih oblika", rekao je patrijarh Porfirije.
Ukazao je na to da su mnogi od najuglednijih univerziteta u Evropi nastali upravo u okrilju crkve ili uz njenu neposrednu podršku i istakao da brojne rimokatoličke visokoškolske ustanove i danas deluju širom sveta kao priznati centri obrazovanja, nauke i kulture.
"Od Papsko-gregorijanskog univerziteta u Rimu i Katoličkog univerziteta u Luvanu do univerziteta Notr Dam u Sjedinjenim Američkim Državama, ovaj model obrazovanja pokazuje dug istorijski kontinuitet i punu savremenu relevantnost", rekao je patrijarh.
Prema njegovim rečima, osnivanje Univerziteta Sveti Sava zato ne predstavlja presedan, već predstavlja prirodno uključivanje u već postojeću i široko prihvaćenu evropsku i svetsku akademsku tradiciju. Naveo je da samo rimokatoličkih univerziteta u svetu ima više od 600 i dodao da su počeci velikih evropskih univerziteta tesno povezani sa monaškim i katedralnim školama.
Live
