Skupština Srbije usvojila je izmene i dopune Zakona o crkvama i verskim zajednicama, kojim je predviđeno da crkve i verske zajednice mogu da osnuju obrazovne ustanove na svim nivoima – predškolske ustanove, osnovne škole, gimnazije, stručne i umetničke srednje škole i visokoškolske ustanove.
Ovim izmenama Zakona precizno je definisano sve oko osnivanja Srpskog pravoslavnog univerziteta Sveti Sava, čije osnivanje je SPC najavila u maju ove godine. Navedeno je ko sve može biti suosnivač tog Univerziteta, kako će se finansirati, kako će se akreditovati studijski programi, upisivati studenti.
"Osnivač univerziteta zajedno sa Srpskom pravoslavnom crkvom može biti pravno, odnosno fizičko lice, kao i Republika Srbija, na osnovu odluke Srpske pravoslavne crkve i drugih osnivača. Međusobna prava i obaveze osnivača, osnivački udeli, način finansiranja i druga povezana pitanja uređuju se ugovorom između osnivača. U slučaju kada je jedan od osnivača Republika Srbija, ugovor se potpisuje sa Vladom, uz pribavljeno mišljenje ministarstva nadležnog za visoko obrazovanje", navedeno je u predlogu izmene Zakona koji je danas usvojen.
Još se navodi da visokoškolska ustanova, čiji je osnivač SPC, ne dostavlja dokaz o osnivačkom kapitalu ili bankarskoj garanciji uz zahtev za početnu akreditaciju, odnosno prvu i svaku narednu akreditaciju visokoškolske ustanove i studijskih programa.
Precizirano je i da se sredstva za finansiranje ustanove (ukoliko su osnivači Republika Srbija i Srpska pravoslavna crkva) obezbeđuju iz budžetu Republike Srbije.
"Vlada donosi odluku o broju studenata za upis u prvu godinu akreditovanog studijskog programa koji se finansira iz budžeta Republike Srbije. U narednim godinama studija broj studenata visokoškolska ustanova može povećati za najviše 20 odsto u odnosu na prethodnu godinu, u skladu sa odlukom nadležnog organa visokoškolske ustanove", navedeno je u Zakonu.
Studenti će imati ista prava kao i studenti koji se finansiraju iz budžeta Republike Srbije na visokoškolskim ustanovama čiji je jedini osnivač Republika Srbija, u skladu sa Zakonom o visokom obrazovanju.
"Student upisan na akreditovan studijski program koji izvodi visokoškolska ustanova, koji u tekućoj školskoj godini ostvari 48 ESPB bodova ima pravo da se u narednoj školskoj godini finansira iz budžeta", navedeno je u Zakonu.
Srpska pravoslavna crkva je sa Republikom Srbijom potpisala prvo Memorandum o razumevanju, a potom početkom maja ove godine i Memorandum o saradnji na osnivanju Univerziteta Sveti Sava. Najava osnivanja novog univerzitet pod pokroviteljstvom SPC tumačena je na različite načine. Jedni su to videli kao "atak na državni univerzitet", drugi su ga nazvali "crkvenom varijantom škole mladih lidera" i "guranje kandila među knjige".
A zapravo SPC odlukom da osnuje Univerzitet nastavlja svoj prosvetni put, jer su prve škole u Srbiji bile pri manastirima, a prvi prosvetitelji i učitelji bili su monasi.
Patrijarh srpski Porfirije rekao je da se osnivanjem Univerziteta Sveti Sava nastavlja dubok i istorijski utemeljen prosvetni put Srpske pravoslavne crkve (SPC), srpskog naroda i srpske države.
"Crkveni univerziteti i visokoškolske ustanove koje osnivaju ili podržavaju hrišćanske crkve nisu nikakva novost u evropskom, svetskom obrazovnom prostoru. Naprotiv, oni predstavljaju jedan od njegovih najstarijih i najznačajnijih oblika", rekao je patrijarh Porfirije i dodao da samo rimokatoličkih univerziteta u svetu ima više od 600.
Predsednik Srbije Aleksandar Vučić rekao je da veruje da će Univerzitet Srpske pravoslavne crkve – Univerzitet Sveti Sava doprineti znanju i obrazovanju mladih u Srbiji, kao i da će imati punu podršku države u skladu sa ugovorom i svim dokumentima koji su potpisani.