Svet
Korejska enigma: Kako Pjongjang odoleva Americi?| Dan uveče
Od 38. paralele do nezavršenog rata - kako je Koreja ostala podeljena do danas, za "Dan uveče" pričaju novinar i geopolitički analitičar Borislav Korkodelović i urednik portala "Princip. info" Ljubodrag Pejčić
Američko-izraelski napad na Iran i rat koji je nakon njega usledio zapalio je čitav Bliski istok i podigao tenzije u čitavom svetu. U centru pažnje tako se ponovo našlo pitanje iranskog nuklearnog programa, koji Vašington i Tel Aviv već godinama pokušavaju da unište, tvrdeći da predstavlja opasnost po region, ali i svet.
Iran nije prva država koja se našla na udaru kritika Zapada zbog razvijanja nuklearne tehnologije – Izrael je u prošlosti izvodio preventivne napade na nuklearne reaktore u Iraku i Siriji, dok se Libija dobrovoljno odrekla svog nuklearnog programa 2003. godine. Svega osam godina kasnije, dugogodišnji lider te zemlje Moamer Gadafi ubijen je tokom građanskog rata u kom su zapadne sile direktno intervenisale na strani pobunjenika.
Na drugom kraju sveta, Severna Koreja izabrala je drugačiju strategiju. Uprkos potpunoj izolaciji u kojoj se ta zemlja našla nakon kraja Hladnog rata, tamošnje vlasti predvođene Kim Il Sungom i njegovim sinom Kim Džong Ilom započele su razvoj nuklearnog naoružanja kao sistema odvraćanja potencijalne agresije Sjedinjenih Država.
Projekat je dobio na zamahu usled neuspelih pregovora sa Sjedinjenim Državama, ali i svrstavanja Severne Koreje u takozvanu "Osovinu zla" od strane predsednika Džordža Buša Mlađeg početkom 2002. godine. Severna Koreja se povukla iz Sporazuma o neširenju nuklearnog oružja godinu dana kasnije, a 2006. godine je sprovela svoj prvi nuklearni test.
Uprkos međunarodnim sankcijama, veruje se da je Severna Koreja sprovela najmanje šest nuklearnih proba do 2017. godine, a stručnjaci procenjuju da ta zemlja danas poseduje oko 50 nuklearnih bojevih glava.
Pored nuklearnog naoružanja, Severna Koreja je razvila i sopstveni program balističkih raketa, uključujući i interkontinentalne balističke rakete.
Činjenica da Severna Koreja poseduje nuklearno oružje nesumnjivo je dovela do toga da velike sile – a pre svih Sjedinjene Države – sa njom moraju da razgovaraju kao sa sebi jednakom zemljom, te da "iranski scenario" na korejskom poluostrvu danas deluje nezamislivo.
To je bilo očigledno tokom prvog mandata Donalda Trampa, kada se on u više navrata sastajao sa severnokorejskim liderom Kim Džong Unom. Za razliku od nedavnih pregovora SAD sa Iranom, oni se nisu završili sa američkom agresijom.
O tome kako je Korejsko poluostrvo postalo poprište prvog velikog hladnoratovskog sukoba između SAD i SSSR, za "Dan uveče" pričaju Borislav Korkodelović, novinar i spoljnopolitički analitičar, i Ljubodrag Pejčić, urednik portala "Princip.info".
"Podela Korejskog poluostrva je, u suštini, relikt Drugog svetskog rata. Posle japanske kolonijalne vlasti, linija razdvajanja povučena je duž 38. paralele, kada su na sever prvo ušle sovjetske trupe, a kasnije su na jug stigli Amerikanci i zaživela je ta podela oko 38 paralele", objašnjava Pejčić kako je zaživela podela koja je kasnije postala trajna politička i vojna realnost.
Tako je u severnom delu, nekoliko godina kasnije, nastala Demokratska Narodna Republika Koreja pod vođstvom Kim Il Sunga, dede Kim Džong Una. Pejčić podseća da je Kim Il Sung već ranije bio uključen u antijapansku oslobodilačku borbu, pre svega u Mandžuriji, kao pridruženi član kineskih-partizanskih jedinica pod vođstvom Komunističke partije Kine. Istovremeno je imao i iskustvo na sovjetskom Dalekom istoku, pa je bio čovek na koga je SSSR mogao da računa.
"Do izbijanja Korejskog rata 1950. godine već su bile uspostavljene solidne osnove te države, naročito uz pomoć sovjetskih savetnika. S druge strane, na jugu su Amerikanci vodili glavnu reč. Imali su dosta problema sa komunističkim ćelijama koje su bile tu, jer je dobar deo stanovništva Južne Koreje, i pod vojnom okupacijom SAD, težio ujedinjenju dva dela ali i drugačijem društvenom sistemu. Čak je bilo i pobuna, poznat je veliki masakr na ostrvu Džedžu. Taj pokušaj, koji je bio pripisan Kim Il Sungovoj vlasti za podsticanje, bio je u krvi ugušen i dan danas je velika tema u Južnoj Koreji, jer je oko 30.000 ljudi likvidirano", podseća Pejčić.
Početkom 2000. južnokorejska komisija je istražila zločine nad civilima tokom Korejskog rata i utvrdila je da je 82 procenata zločina počinila južno-korejska armija, delom i američka vojska, a da su samo 18 procenata počinile snage Severne Koreje.
Sagovornik "Dana uveče" ističe da Korejski rat nije u startu podržan ni od Kine, koja je nakon pobede u građanskom ratu bavila konsolidovanjem svojih redova i preuzimanjem Tajvana, ni od strane SSSR-a koji je, izmoren Drugim svetskim ratom, želeo da izbegne sukob.
"To je bila samostalna akcija Kim Il Sunga i DNR Koreje koja je imala za cilj da se ujedini ostrvo. Gotovo da im je to uspelo, praktično je samo mali deo oko Busana ostao van kontrole snaga DNR Koreje. Posle toga sledi američka kontraofinziva, odnosno iskrcavanje iza linija fronta, čime su severnokorejske snage odsečene. U tom naletu snage američkih, tačnije snage Ujedinjenih nacija, potiskuju ih sa gotovo čitave teritorije", dodaje Pejčić.
I to je trenutak u kom se uključuje Kina sa više od 500.000 vojnika. Tada se i ratna sreća okreće, pa Kinezi potiskuju Amerikance i snage Južne Koreje i opet se oslobađa Seul.
"U prvoj godini rata smenjivale su se velike ofanzive i kontraofanzive, ali se front na kraju stabilizovao oko 38. paralele, koja je pre rata bila i linija razgraničenja. Sledećih godina rat je bio pozicioni, nije bilo nekih promena da bi se 1953. potpisalo primirje, a na papiru rat nije završen", ukazuje urednik portala "Princip.info" na veliku ulogu Kine.
Korkodelović podseća da je severni deo Koreje nakon trogodišnjeg rata bio sravnjen sa zemljom - u velikoj meri je stradao i Seul, ali je Pjongjang bio potpuno u ruševinama.
"Onda je Kim Il Sung dobio veliku pomoć zemalja tzv. 'socijalističkog lagera' - Istočni Nemci, Česi, Mađari su pomagali u obnovi te zemlje i DNR Koreja je do polovine 70-tih godina bila ekonomski naprednija nego Južna Koreja za koju se danas smatra da je jedan od primera jednog od talasa industrijalizacije u Aziji. Više od 180.000 kineskih dobrovoljaca je poginulo u tim borbama. Koliko je Mao Cetung pridavao pažnju tom ratu pokazuje da je svog najistaknutijeg generala Peng Dehuaja odredio za komandanta dobrovoljačkih borbi i da je njegov najstariji sin poginuo kao major među dobrovoljcima", ističe Korkodelović uz napomenu da Kinezi i danas osećaju veoma tesnu vezu i sa Severnom Korejom i sa Korejskim ratom.
Sagledavajući današnjicu, Pejčić ističe da bismo mogli da kažemo da je sve ostalo isto. Ističe i da je Korejski rat odneo oko tri miliona života, kao i da je na Severnu Koreju bačeno između tri i četiri puta više bombi nego kad je u pitanju nacistička Nemačka.
"O veličini stradanja i intenzitetu rata govori to da je za tri godine stradalo 20 odsto populacije. I Amerikanci su upamtili taj rat, iako on nije toliko popularan na Zapadu i u SAD, jer Amerika praktično tu nije pobedila. Inače su i njihove žrtve bile velike. Kinezi i pripadnici vojske Severne Koreje su se borili kao lavovi. Ostao je upamćen slučaj kod jednog jezera gde je oko 30.000 Amerikanaca po ogromnoj hladnoći bilo opkoljeno i ta bitka je trajala oko 70 dana. Tu su se jedva izvukli, za dlaku", ističe Pejčić.
Korkodelović priča i da je u ovom sukobu umalo upotrebljena atomska bomba. Za takav scenario navijao je feldmaršal Markartur, koji je predvodio američke snage u Korejskom ratu.
"On je u jednom trenutku smatrao da je situacija tako ozbiljna da treba upotrebiti atomsku bombu. Uveliko je počelo da se radi na tome, ali ga je na sreću zaustavio predsednik Amerike Hari Truman, koji je trebalo da izda odobrenje. A usput ga je i smenio", podseća Korkodelović.
Sagovornik televizije RT Balkan kaže da danas u Kini smatraju da je to bio prvi kinesko-američki sukob i da Kinezi taj rat nikako nisu izgubili.
"I da to Amerikancima može da bude pouka i danas ukoliko razmišljaju da se vojno obračunaju sa Kinom", dodaje Korkodelović.
Live
