U Sarajevu godišnje umre deset puta više Srba nego što ih se rodi, a u nekada većinski srpskim opštinama Ilijaš i Vogošća ne rodi se nijedno srpsko dijete, izjavio je demograf Miodrag Pantović. On je naveo da se u Mostaru sada rađa više srpske dece nego u Sarajevu. Pantović je kazao da ovi podaci pokazuju da su Srbi u Sarajevu, koje je do 1991. godine bio drugi najveći srpski grad u regionu, narod koji je na ivici izumiranja.
Pantović je naglasio da, koliko god je Drugi svetski rat bio gori u ljudskim gubicima, rat devedesetih godina prošlog veka je imao mnogo veće demografske posledice, jer su ljudi bili primorani da odu, što se pokazalo kao trajno.
"Nakon Drugog svetskog rata ljudi su se vraćali u svoja spaljena mesta, obnavljali svoje domove, bio je veći natalitet, ali sada ne. Prošlo je 30 godina i ljudi se ne vraćaju. Ovaj rat je doveo do katastrofe", ukazao je Pantović.
Demograf smatra da je za Srbe u BiH najveći gubitak ovog rata bio upravo gubitak Sarajeva i Srba u tom gradu, što je nenadoknadivo.
"Srbi su bili elita tog grada. Većina visokoobrazovanih u tom gradu 1991. godine su bili Srbi. Iako nisu bili većina u Sarajevu, bili su u većini ljudi sa diplomama. To nam je kao narodu zadalo veliki udarac i mi se od toga nismo još oporavili", rekao je Pantović.
On je ukazao da je, osim u Sarajevu, demografska situacija za Srbe najgora u Drvaru, Bosanskom Grahovu, Bosanskom Petrovcu i Glamoču, koje su nakon Dejtona pripale Federaciji BiH.
"Taj deo između Bihaća, odnosno između Banjaluke i Zadra, deo je Evrope koji se najbrže prazni", rekao je Pantović.
Kao ilustraciju koliko je situacija teška, Pantović je naveo da se u Bosanskom Grahovu 2024. godine nije rodilo nijedno dijete, navodeći da je to prva opština na području cele bivše Jugoslavije sa takvom statistikom.
Pantović je ukazao da je problem te četiri opštine što su one bile iseljeničke i pre rata, a i demografski dosta stare.
"Veliki broj ljudi se iseljavao, pogotovo u Vojvodinu, u kolonizaciji nakon Drugog svetskog rata. A, ovaj rat je zadao najteži udarac 1995. godine, kada su sve te opštine pale i povratak je bio otežan. Trebalo je nekoliko godina da počne i vratili su se starci. Omladina se snašla negde drugo i to je problem u tim opštinama", pojasnio je Pantović.
Prema njegovim rečima, jedino se Drvar drži koliko-toliko, ali i tamo je teška situacija.
"Prema zvaničnim podacima, prošle godine se u Drvaru rodilo 20 dece. U Bosanskom Petrovcu se godišnje rodi samo desetak srpske dece, dok u Glamoču prošle godine nijedna srpska porodica nije dobila prinovu", naveo je Pantović.
Srbi do 1971. bili najbrojniji u BiH
Pantović je rekao da su Srbi od 18. veka do 1971. godine, uprkos stravičnom stradanju u Drugom svetskom ratu, bili prvi po brojnosti u BiH, a da je njihovom demografskom padu doprinelo veliko iseljavanje.
"Imamo podatak iz 1991. godine da je 30 odsto Srba iz BiH tada živelo van nje. Samo u Srbiji ih je bilo 300.000", naveo je Pantović.
On je naglasio da je danas BiH sa oba entiteta zemlja u svetu sa najvećim brojem ljudi koji žive van nje, a da su u njoj rođeni.
"Kada je reč o Srbima, moguće je da je čak i polovina onih koji su rođeni na prostoru BiH sada žive van nje", rekao je Pantović.