Na parlamentarnim izborima u Srbiji, u nedelju 25. oktobra, učestvuje 18 izbornih lista, od kojih je devet manjinskih. Pravo glasa ima 6.451.292 birača, a glasaće se na 8.392 biračka mesta. Ovo su 15. parlamentarni izbori od 1990. godine. Predloženo je 2.418 kandidata za 250 mesta u Skupštini Srbije što znači da se za jedno mesto bori skoro deset predstavnika stranaka i koalicija.
Punktovi za glasanje otvaraju se u sedam ujutru, a glasanje će trajati do 20 časova, do kada je na snazi izborna tišina. Birači na izbornom mestu moraju pokazati ličnu kartu ili pasoš. Cenzus za ulazak u parlament je tri odsto, dok se za manjinske stranke i koalicije primenjuje pravilo prirodnog praga - matematička vrednost mandata. Za glasanje u inostranstvu prijavljeno je 102.147 birača.
Ko učestvuje na izborima
Na izbornom listiću biće partije i kolicije sledećim redosledom:
1. Aleksandar Vučić – ujedinjena srbija"
2. "Ivica Dačić - faktor stabilnosti"
3. "Studentska lista - studenti pobeđuju"
4. "Rasim Ljajić – ljudski"
5. "Savez vojvođanskih Mađara – dr Balint Pastor"
6. "Usame Zukorlić - pokret za ujedinjenje"
7. "Ruska stranka – Srbija u BRIKS-u – Slobodan Nikolić"
8. "Autentična desnica – dr Miloš Jovanović - odvažno srpski"
9. "Evropska Srbija – Marinika Tepić – Zdravko Ponoš"
10. "SDA Sandžaka – čuvari Sandžaka"
11. "Bogoljub Karić – Pokret snaga Srbije - BK"
12. "Liberalno zelena stranka - za slobodnu i čistiju Srbiju"
13. ."Biram pravdu - biram budućnost - koalicija snaga - prof. dr Ferid Bulić - Vasilios Provelegios – Stranka budućnosti i razvoja - Građanska stranka Grka Srbije"
14. "Stranka rusko-srpskog jedinstva - Rusi i Srbi braća zauvek"
15. "Ćale ovo je za tebe - Petar Đurić - premijer Srbije"
16. "Vladimir Gajić – alternativa za Srbiju - Narodna stranka, BUNT- Prava Srbija"
17. "Albanska koalicija"
18. "Majka Srbija – Gruda"
Pet pravila za glasanje
- Prvo, član biračkog odbora UV lampom proverava da niste već glasali, nakon čega utvrđuje vaš identitet.
- Drugo, proverava vaš identitet na osnovu ličnog dokumenta - pasoša ili lične karte, da li ste u izvodu iz biračkog spiska i označava vam prst UV sprejom.
- Treće, dobijate listić i iza paravana zaokružujete redni broj ispred naziva izborne liste.
- Četvrto, presavijate listić.
- Peto, ubacujete ga u kutiju.
Na biračko mesto ne morate nositi papirić koji ste dobili kao obaveštenje gde glasate.
Gde će glasati birači sa Kosova i Metohije
Republička izborna komisija odlučila je da glasači čija su biračka mesta na teritoriji AP Kosovo i Metohija, a ne mogu da glasaju zbog sprečavanja održavanja izbora od strane privremenih prištinskih institucija, ostvaruju biračko pravo u Vranju, Raški, Kuršumliji i Tutinu.
Birači iz Kosovsko-pomoravskog upravnog okruga glasaće u Vranju, a birači iz Kosovsko-mitrovačkog upravnog okruga - osim birača sa teritorije opštine Zubin Potok i opštine Vučitrn - u opštini Raška.
Glasači sa teritorije Kosovskog upravnog okruga, kao i birači sa teritorije opštine Vučitrn u Kosovsko-mitrovačkom upravnom okrugu glasaće u opštini Kuršumlija. Birači sa teritorije Pećkog upravnog okruga i Prizrenskog upravnog okruga, kao i glasači sa teritorije opštine Zubin Potok u Kosovsko-mitrovačkom upravnom okrugu glasaće u opštini Tutin.
Brojni posmatrači iz zemlje i inostranstva
Na izborima će biti rekordan broj posmatrača iz zemlje i inostranstva. Kancelarija za demokratske institucije i ljudska prava pri OEBS-u ODIHR imaće tim od 344 ljudi. Parlamentarna skupština OEBS-a ima delegaciju od oko 80 parlamentaraca i članova osoblja iz 29 zemalja. Tim Parlamentarne skupštine Saveta Evrope (PSSE) broji 20 članova, a među posmatračima biće i sedmoro ljudi iz Evropskog parlamenta. Za posmatranje izbora prijavili su se i CRTA, CeSID, Odbor za kontrolu i opservaciju (OKO)... Među posmatračima su i misija Ruske Dume i drugih parlamenata. Prijavljen je i posmatrač iz Sjedinjenih Američkih Država.
Predviđanja da će izlaznost biti velika
Tokom izborne kampanje dosta se polemisalo o izlaznosti uz ocene da bi mogla da bude veća nego ranije.
Najveća izlaznost bila je decembra 1990. godine - 71,50 odsto. Na glasanje je tada izašlo 5.029.123 od 7.033.610 upisanih birača. Najniža je zabeležena 2020. godine, za vreme korone i bojkota dela opozicije, te je tada glasalo 48,93 procenata odnosno 3.221.908 od 6.584.376 upisanih birača.
Glasanje u kasarnama i zatvorima
Na dan glasanja biće 29 biračkih mesta u zavodima za izvršenje krivičnih sankcija.
Birači koji na dan glasanja budu na odsluženju vojnog roka, vojnoj vežbi, školovanju, jedinicama ili ustanovama vojske, mogu da glasaju na ukupno 28 biračkih mesta.
Glasački listići štampani su u 29 jezičkih varijanti, zavisno od toga koji su jezici i pisma u službenoj upotrebi u pojedinim opštinama, odnosno gradovima u Srbiji.
Rokovi za rezultate, parlament i Vladu Srbije
Birački odbor utvrđuje rezultate glasanja na biračkom mestu, a lokalna izborna komisija u roku od 96 časova od zatvaranja biračkih mesta donosi rešenje za sva biračka mesta koja se nalaze na njenoj teritoriji. Zbirni izveštaj o rezultatima glasanja u inostranstvu donosi Republička izborna komisija. RIK utvrđuje i preliminarne rezultate u roku od 96 sati od glasanja, kao i konačne rezultate kada se završe sve izborne radnje.
Nakon konačnih rezultata, RIK ima deset dana za dodelu mandata kandidatima za poslanike. Rok za formiranje Skupštine Srbije je 30 dana od objavljivanja konačnih rezultata izbora, dok je rok za formiranje nove vlade 90 dana od konstituisanja Narodne skupštine. Da bi 15. saziv počeo da radi potrebno je da se u parlamentu potvrde mandati dve trećine poslanika.