Društvo
Krštenje Rusije: Zašto je, prema predanju, knez Vladimir krstio narod i kako se to dogodilo
Krštenje Rusije, koje se obeležava 28. jula, jedan je od najvećih praznika Ruske pravoslavne crkve. Toga dana vernici obeležavaju prihvatanje hrišćanske vere koje je davne 988. godine inicirao knez Vladimir, krstivši prve Ruse u reci Dnjepar. Praznik se dugo nije praznovao, a prvi put je na državnom nivou obeležen već za vreme vladavine Romanovih. Od tada tradicija se poštuje, a svake godine Rusi širom zemlje organizuju litije u čast kneza Vladimira i Dana krštenja Rusije.
U to vreme Rusija je bila paganska. Paganstvo slovenskih naroda predstavljalo je mešavinu obreda, tradicija i verovanja. Bilo je veoma raznoliko - u različitim gradovima verovalo se u različite bogove. Knez Vladimir je želeo da ujedini državu zajedničkom verom, pa je najpre hrićšanstvo primio sam.
Krštenje Rusije nije bilo samo verski događaj, već početak promena koje su u narednim vekovima uticale na kulturu, pismenost, arhitekturu i odnose sa drugim hrišćanskim zemljama. Iako se 988. godina uzima kao prekretnica, prihvatanje nove vere bilo je dugotrajan proces, a tragovi starih paganskih običaja zadržali su se i mnogo kasnije.
Uloga kneza Vladimira
Knez je najpre pokušao da stvori jedinstveni panteon slovenskih bogova, postavivši u prestonici idole četiri božanstva. Međutim, nije bila potrebna samo vera u iste bogove, već i nova ideologija. Susedi Kijevske Rusije većinom su bili hrišćani, ali i muslimani i Jevreji, odnosno pripadnici monoteističkih religija – verovali su u jednog Boga.
Jedan od glavnih izvora iz tog vremena, "Povest minulih godina", navodi da je knez veoma pažljivo pristupio izboru nove vere. Pozvao je izaslanike stranih država da mu pričaju o svojim religijama, a zatim je poslao i svoje izaslanstvo u te zemlje. Bilo je to takozvano ispitivanje vera. Na kraju, izbor je pao na pravoslavlje. Jedan od razloga za takav izbor bio je političke prirode. Rusija je imala trgovinske i vojne veze sa Vizantijom, a prihvatanje hrišćanstva po vizantijskom obredu dodatno je jačalo te odnose.
Važnu ulogu odigrali su i utisci Vladimirovih izaslanika o pravoslavnom bogosluženju. Nakon što su prisustvovali liturgiji u hramu Svete Sofije u Konstantinopolju, knezu su opisivali lepotu hrama, svečanost obreda i pojanje hora, govoreći da nisu znali da li se nalaze na nebu ili na zemlji.
Brak vizantijske princeze Ane, sestre cara Vasilija II Bugaroubice, i kneza Vladimira, učvrstio je vojno-politički savez Kijeva i Konstantinopolja.
Kako je teklo Krštenje drevne Rusije
Krštenje Rusije dogodilo se otprilike dve godine nakon krštenja samog kneza (988. godine). Stanovnici Kijeva lako su prihvatili krštenje, jer su već dugo bili upoznati sa hrišćanstvom i njegovim predstavnicima. Osim toga, sam knez i njegova svita služili su kao primer stanovnicima prestonice. Letopis navodi da se veliki broj ljudi okupio na reci Dnjepar i primio novu veru. Upravo se to masovno krštenje često uzima kao Dan krštenja Rusije. U gradu su srušeni paganski idoli i bačeni u Dnjepar.
Kako je krštenje promenilo Rusiju
Krštenje Rusije bio je prelomni događaj u istoriji te zemlje i okidač za državno-ideološke promene i kulturno ujedinjavanje plemena. Nakon primanja ove vere učvrstili su se i odnosi sa Vizantijom i zapadnoevropskim zemljama.
Hrišćanstvo je imalo važnu ulogu i u razvoju pismenosti. U Rusiji su se, nakon što je krštena, pojavile i tradicije južnoslovenske književnosti - među prvima bile su napisane crkvene knjige, a urađeni su i prevodi religijske literature sa drugih jezika.
Iz Vizantije su posle krštenja stizali arhitekte, umetnici, prevodioci i sveštenstvo, što je doprinelo širenju ikonopisa, crkvenih mozaika i fresaka, kao i vizantijske liturgijske tradicije.
Knez Vladimir danas nosi naziv ravnoapostolni, kojim Crkva njegov doprinos širenju hrišćanstva izjednačava sa misijom apostola. Ipak, nije proglašen svetiteljem neposredno nakon smrti, a tačan datum njegove kanonizacije nije poznat. Kao svetac poštovan je već u 11. veku, dok se njegovo opšte crkveno poštovanje u potpunosti oblikovalo tek u drugoj polovini 13. veka.
Kako se Dan krštenja Rusije obeležava danas
Uoči 28. jula u pravoslavnim hramovima širom zemlje održava se celonoćno bdenje, koje počinje nakon zalaska sunca prethodnog dana i traje do jutra praznika. Jutarnja i večernja bogosluženja održavaju se prema pravilima velikog praznika, a u podne se sa zvonika hramova oglašavaju crkvena zvona.
Pre osam godina bogosluženje je održano i na Sabornom trgu u Moskvi, gde se okupilo više od 6.000 vernika.
Širom zemlje 28. jula organizuju se i praznične litije u čast kneza Vladimira i Krštenja Rusije. Jedna od najvećih tradicionalno kreće od Uspenskog hrama u Kremlju, odakle vernici nastavljaju do spomenika knezu Vladimiru.
Live
