Zatrto srpsko selo: Grubori kod Knina kao spomenik nekažnjenom zločinu

Zaselak Grubori kod Knina, u kojem su pripadnici hrvatske specijalne policije pre 31 godinu zverski ubili šestoro meštana srpske nacionalnosti, među kojima i ženu staru 90 godina, postao je spomenik nekažnjenom zločinu i potpunom zatiranju života jedne zajednice, saopšteno je iz Informativno-dokumentacionog centra "Veritas".

Štrbac o "Oluji": Ubijeni su svi Srbi koji su ostali na svojim ognjištima

U saopštenju se podseća da su 25. avgusta 1995. godine, pripadnici hrvatske Specijalne policije iz sastava Antiterorističke jedinice Lučko, tokom akcije "čišćenja terena" pored pruge Zagreb-Knin-Split, kojom je narednog dana trebalo da prođe "voz slobode" sa predsednikom Hrvatske Franjom Tuđmanom, upali u selo Plavno pored Knina i u zaseoku Grubori ubili šestoro meštana – sve koje su zatekli.

U ovom surovom pogromu zverski su ubijeni Jovan Grubor Damušić (73), koji je zapaljen zajedno sa svojom kućom, Jovo Grubor (65), zaklan na livadi pored svojih krava, njegova majka Marija Grubor (90), ubijena pa zapaljena zajedno sa kućom, Miloš Grubor (80), ubijen sa dva metka u glavu u spavaćoj sobi u pidžami, kao i Đuro Karanović (45) i Milica Grubor (51), koji su ubijeni iz vatrenog oružja na livadi, zatečeni sa iskasapljenim licima.

Istog dana u Gruborima je potpuno spaljena 21 kuća, kao i svi stogovi sena i staje, dok je stoka u njima živa zapaljena ili ubijena vatrenim oružjem na poljima.

U zaseoku Grubori su do 4. avgusta 1995. godine živele 24 porodice sa oko 70 stanovnika, od kojih je većina izbegla pred zločinačkom hrvatskom vojno-policijskom akcijom "Oluja", dok je ostalo svega 13 meštana starije dobi koji nisu hteli ili nisu mogli da napuste svoja ognjišta.

Sedmoro stanovnika je tog kobnog 25. avgusta otišlo u centar sela radi registracije kod Unprofora, što im je spasilo živote.

Nakon zločina, tadašnje hrvatske vlasti su na upite Unprofora uputile lažne izveštaje, tvrdeći da se na tom području dogodio oružani sukob sa "zaostalim četničkim bandama" u kojem je poginuo jedan specijalac, iako na njih niko nije ispalio ni metak.

Pokušaj zataškavanja poremetila je TV ekipa UN, koja se zbog ranije dogovorenog sastanka sa meštanima našla u selu, snimila kuće u plamenu, tela žrtava i te snimke uputila u svet.

U avgustu 1995. godine u celom selu Plavnu ubijen je ukupno 31 meštanin srpske nacionalnosti, prosečne starosti iznad 70 godina, među kojima je bilo devet žena.

Za zločin u Gruborima do danas je procesuirano ukupno osam pripadnika hrvatske vojske i policije, od kojih trojica pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju i petorica pred hrvatskim sudovima.

Svi oni su pravosnažno oslobođeni zbog navodnog nedostatka dokaza, kojih je, naprotiv, bilo obilje i materijalnih i personalnih o jedinici koja je počinila masakr i jasnoj komandnoj liniji, istakli su iz "Veritasa".

U saopštenju se ukazuje da su posledice ovog zločina i nekažnjivosti katastrofalne po demografsku sliku ovog kraja.

Prema popisu iz 1991. godine u Plavnu je živelo 1.729 žitelja, od kojih 1.708 Srba ili 99,3 odsto.

Do popisa iz 2011. godine taj broj je pao na 253, a 10 godina kasnije, prema popisu iz 2021. godine u selu Plavno ostao je svega 121 stanovnik, i to samo petoro mlađe od 20 godina, a čak 72 je starije od 60 godina - bez navođenja nacionalnog sastava.

U zaseoku Grubori danas više niko nije stalno nastanjen.