Dvostruki aršini Vašingtona: Amerika spremna da dozvoli Saudijskoj Arabiji obogaćivanje uranijuma

Sjedinjene Američke Države pristale su da dozvole Saudijskoj Arabiji razvoj sopstvenog nuklearnog programa i obogaćivanje uranijuma, objavio je Si-En-En, pozivajući se na nacrt sporazuma i izvore upoznate sa pregovorima.

Prema navodima televizije, nacrt sporazuma je već usaglašen i čeka potpis predsednika Donalda Trampa.

Kako se navodi, sporazum ne bi zahtevao primenu pojačanih zaštitnih mera Međunarodne agencije za atomsku energiju (IAEA), poznatih kao Dodatni protokol, koji inspektorima omogućava širi pristup nuklearnim postrojenjima i namenjen je otkrivanju neprijavljenih nuklearnih aktivnosti.

Korupcija? Kakva korupcija?: Britanija bi da snabdeva ukrajinski "Energoatom" obogaćenim uranijumom

Ukoliko bude potpisan, sporazum bi Saudijskoj Arabiji omogućio pristup istoj tehnologiji za obogaćivanje uranijuma koja je decenijama u središtu spora između Irana i zapadnih zemalja.

Vašington i Izrael dugo tvrde da bi iranski program obogaćivanja uranijuma mogao da posluži za proizvodnju nuklearnog oružja i upravo su te sumnje naveli kao jedan od razloga za napade na iransku nuklearnu infrastrukturu ranije ove godine.

Teheran, s druge strane, dosledno ističe da je njegov nuklearni program isključivo mirnodopskog karaktera i da, kao potpisnica Ugovora o neširenju nuklearnog oružja (NPT), ima neotuđivo pravo da obogaćuje uranijum u civilne svrhe.

Iran je privremeno primenjivao Dodatni protokol IAEA, koji inspektorima omogućava širi pristup nego što je predviđeno standardnim mehanizmima kontrole.

Saudijska Arabija već godinama nastoji da razvije sopstvenu nuklearnu industriju, navodeći da želi da iskoristi domaće rezerve uranijuma, diversifikuje energetske izvore, oslobodi veće količine sirove nafte za izvoz i obezbedi energiju za industrijske projekte i postrojenja za desalinizaciju vode.

Quod licet Iovi: Tramp daje višak plutonijuma korišćenog za nuklearno oružje privatnim firmama

Rijad takođe ističe da, kao potpisnik Ugovora o neširenju nuklearnog oružja, ima isto pravo kao i druge države članice da obogaćuje uranijum u mirnodopske svrhe.

Ukoliko bude realizovan, ovaj sporazum predstavljao bi odstupanje od dugogodišnjeg američkog pristupa poznatog kao "zlatni standard" u oblasti civilne nuklearne saradnje.

Ujedinjeni Arapski Emirati su 2009. godine trajno odustali od obogaćivanja uranijuma i prerade plutonijuma u zamenu za američku saradnju u razvoju civilnog nuklearnog programa. Taj sporazum je kasnije više američkih administracija predstavljalo kao model za nuklearna partnerstva na Bliskom istoku.

Stručnjaci za kontrolu naoružanja, koje citira Si-En-En, upozoravaju da bi dozvola Saudijskoj Arabiji da obogaćuje uranijum mogla da oslabi taj "zlatni standard" i podstakne druge države u regionu da zatraže ista prava.

Oni takođe ističu da domaći kapaciteti za obogaćivanje uranijuma državi pružaju potencijal za razvoj nuklearnog oružja, jer se iste centrifuge koje proizvode gorivo za nuklearne reaktore mogu, ukoliko se proces obogaćivanja nastavi do viših nivoa, koristiti i za dobijanje uranijuma pogodnog za izradu nuklearnog oružja.