Svet
Frankfurtska farsa: Kako je denacifikacija medija propala u startu
Preteča današnjeg "Frankfurter algemajne cajtunga" bilo je glasilo koje je revnosno prenosilo najgnusnija nacistička saopštenja i stavove
Postoji mit koji poput tihe epidemije kruži društvenim mrežama, plasiran u ovdašnje dnevnopolitičke svrhe, da je posleratna Nemačka ekspresno raskrstila sa učiteljima i nastavnicima koji su bili deo nacističkog obrazovnog sistema. Međutim, ukoliko se proveri ova tvrdnja, dolazi se do zapanjujućeg zaključka.
U četiri okupacione zone u Nemačkoj, denacifikacija školskog sistema dosledno je sprovedena samo u sovjetskoj. Od četrdesetak hiljada nastavnika u onome što će kasnije postati Istočna Nemačka (DDR – Demokratska Republika Nemačka), oko tri četvrtine bili su članovi nacističke partije. Rusi su, prema dostupnim izvorima, u svojoj zoni zaposlili 16.000 novih nastavnika, a potom još oko 25.000.
U okupacionim zonama SAD, Velike Britanije i Francuske na denacifikaciji obrazovnog sistema insistiralo se samo u početku, kada je jedan broj nastavnika zaista bio otpušten iz službe, ali su zapadni saveznici vrlo brzo ublažili politiku denacifikacije, a ogromnu većinu nastavnika i učitelja vratili na posao.
Promenjen je predznak političkog sistema, ali...
Mit o "radikalnom obračunu" Zapada sa nacističkim nasleđem i lustraciji kao političkim alatom veoma je značajan i poučan. On je jedan od dokaza da je denacifikacija onoga što je naknadno postalo Zapadna Nemačka (SR Nemačka), zapravo, istorijska konstrukcija bez stvarnog utemeljenja.
Denacifikacija je sprovedena na nivou državnog mehanizma. Promenjen je predznak političkog sistema, a korisni kadrovi nacističkog režima završili su u SAD, poput Vernera fon Brauna i drugih značajnih naučnika. Ostali su zadržani u birokratskoj, poslovnoj, obrazovnoj i medijskoj aparaturi Zapadne Nemačke.
Ovo je korisno kada se ima u vidu drugi mit, onaj o denacifikaciji u nekadašnjoj Zapadnoj Nemačkoj koji se tiče se medija, odnosno, u ovom slučaju, "Frankfurter agemajne cajtunga" (FAZ). Onog istog lista čiji je novinar nedavno, usred Beograda, šefa kijevskog režima pitao šta "Evropljani" treba da urade da bi bilo ubijeno više Rusa, odnosno ruskih vojnika, što je pitanje kakvo bi Jozef Gebels mogao samo da poželi.
FAZ rado ističe je njegov preteča bio "Frankfurter cajtung" (1856 – 1943), list koji je u sumrak nacističke Nemačke bio zabranjen zbog jednog teksta o Ditrihu Ekartu, rodonačelniku nacizma.
Danas se "Frankfurter cajtung" predstavlja kao neka vrsta intelektualnog "glasa razuma" unutar nacističkog informativno-propagandnog sistema, što je, takođe, značajna lekcija za srpsko društvo. U Nemačkoj se o tom listu govori kao o građanskoj instituciji koja, tobože, nije bila pokorena do kraja.
Zvanično, FAZ je osnovala grupa od pet novinara, od kojih su četvorica prethodno radili za "Frankfurter cajtung": Erih Velter, Hans Baumgarten, Erih Dombrovski, Paul Sethe i Karl Korn. Svrha ove kadrovske povezanosti dva lista preko "osnivača" jeste navodno postojanje kontinuiteta "antihitlerovske" misli i delovanja u samoj Nemačkoj za vreme Drugog svetskog rata.
Ono što se prećutkuje je da su kapital za pokretanje FAZ-a 1949. godine obezbedile kompanije čiji su vlasnici, u značajnom broju, bili ne samo aktivni članovi nacističke partije, već su njihove kompanije zdušno podržavale Treći rajh i poslovale u okviru nacističkog privrednog sistema, eksploatišući rad logorskih zatočenika i ratnih zarobljenika.
Kako su nacisti kupili FAZ
Ali, to nije sve.
U proleće i rano leto 1933. godine, kako svedoči u svom naučnom radu Tomas Kes ("Poljski zločini": Propagandna kampanja Trećeg rajha protiv Poljske) u Nemačkoj je zabranjeno oko 150 komunističkih i socijaldemokratskih listova, a štamparije i izdavačka preduzeća prodati su, ispod njihove stvarne vrednosti, partijskoj štampi nacista.
Građanski listovi, napominje Kes, bili su zabranjivani samo u izuzetnim slučajevima, kao na primer, "Fosiše cajtung" i "Berliner tageblat", oba značajna i ugledna liberalno-demokratska glasila Vajmarske Republike. Proces koncentracije, kojim je upravljala država, do 1939. godine je doveo veći deo novina pod kontrolu nacista.
Ovoj monopolizaciji, napominje Kes, je 19. aprila 1939. godine podlegao i "Frankfurter cajtung", koji je nacistički režim kupio za 2,95 miliona rajhsmaraka.
"Prinudna prodaja lista bila je ravna eksproprijaciji, ali gotovo da nije imala uticaja na njegovo izveštavanje, budući da je list, zahvaljujući svom velikom ugledu, sve do 1943. godine opstao kao svojevrsna vizitkarta režima prema inostranstvu", navodi Kes.
Pitanje "istočne granice" bilo zajedničko FAZ-u i nacistima
I pre nacističkog preuzimanja, u "Frankfurter cajtungu" su se desile dve važne stvari. Jevrejski saradnici morali su da napuste redakciju, među njima veoma značajni intelektualci Frankfurtske škole kao što su Zigfrid Krakauer i Valter Benjamin. I sam izdavač Hajnrih Simon, jevrejskog porekla, bio je prinuđen da se odrekne vlasničke pozicije.
Sredinom februara 1933. godine, kako beleži Kes, održana je redakcijska konferencija "Frankfurter cajtunga" na kojoj se raspravljalo o budućem stavu lista u svetlu izmenjenih političkih okolnosti, odnosno dolaska nacista na vlast. U raspravi je, kako Kes naglašava, redakcijska konferencija potvrdila da revizija istočnih granica i dalje ostaje jedan od ciljeva redakcije, a da upravo ta podudarnost, skupa sa ugledom koji je "Frankfurter cajtung" uživao u inostranstvu, pruža izvesnu garanciju da novi vlastodršci nacisti neće ugasiti list.
Beno Rajfenberg, bivši dopisnik iz Pariza i predsedavajući redakcijske konferencije od 1934. do 1938. godine, koji se kasnije pridružio "osnivačima" FAZ-a, istakao je tada da je, uprkos svim razlikama u stavovima, "pitanje Koridora" bilo "mesto [na kojem] smo imali dodir sa vladom".
Konkretno, reč je o pojasu teritorije koji je izlazio na Baltičko more kod Gdinje, dok se Slobodni grad Dancig (Gdanjsk) nalazio neposredno uz njega, ali nije bio sastavni deo Poljske. Koridor je razdvajao Nemačku od Istočne Pruske.
Ovaj detalj u korelaciji sa "Martensovim pitanjem" govori zaista mnogo i rečito.
Duga antisrpska tradicija
"Frankfurter cajtung" je nacistima poslužio kao solidno "građansko" i uglađeno oruđe za propagandu usmerenu protiv Rusije (SSSR) i ostalih protivnika, uključujući Srbe i Kraljevinu Jugoslaviju.
Pod velom profesionalnog novinarstva i međunarodnog ugleda, ovaj list je prenosio najgnusnija nacistička saopštenja. Mirno je izveštavao o "likvidaciji jevrejske maloprodaje", "merama protiv jevrejstva", nasilnim ("zanosnim") demonstracijama u kojima su stradali ljudi i njihova imovina...
Prenoseći saopštenja i izjave nacista, "Frankfurter cajtung" je Srbe predstavljao kao narod koji je prema "nesrpskim narodnim grupama" u Jugoslaviji sprovodio bezobzirnu diktaturu, ali i kao oruđe u rukama Londona.
Nemačka armija bi, prema onome što je objavljivao taj list, trebalo da bude sila koja dolazi u Jugoslaviju da Hrvate, Bosance i Makedonce, kao svoje prijatelje, zaštiti od srpskih "šovinista" i "srpske diktature".
Naročito je licemeran izveštaj o početku napada Nemačke i njenih saveznika na Kraljevinu Jugoslaviju. Kada je uspostavljena NDH, u kojoj je odmah počelo sistematsko istrebljenje srpskog, jevrejskog i romskog stanovništva, "Frankfurter cajtung" je ustaški režim prikazivao kao "legitimni državni poredak" koji uvodi mir. Stradanje Srba u NDH i pod nemačkom okupacijom potpuno je prećutkivano ili je prikrivano frazama o "preseljenju stanovništva" i "suzbijanju nemira".
U novembru 1941. godine, "Frankfurter cajtung" piše da će zbog ustanka u Srbiji biti dovedena u pitanje "celokupna srpska budućnost".
Kako je u okupiranoj Srbiji, ali i u ostalim krajevima u kojima su Srbi živeli, buknuo masovni ustanak protiv nacista i NDH, "Frankfurter cajtung" je objavljivao ratne izveštaje Vermahta. U tim tekstovima, srpski ustanici, partizani i četnici podjednako, nazivani su isključivo "banditima" i "teroristima".
Ista matrica, bez zvaničnog nacističkog predznaka, upotrebljavana je protiv Srba i tokom devedesetih godina, ovoga puta pod firmom FAZ-a.
Live
