Svet
Zapad bi da umanji značaj Crvene armije: Šta da je polovina Britanaca poginula u Drugom svetskom ratu
Na Kolektivnom zapadu postoji težnja da se umanji značaj Crvene armije u Drugom svetskom ratu, ali Rusija, Belorusija, Srbija i Republika Srpska, kao i druge zemlje i narodi, čiji su narodi pretrpeli udar nacista i fašista i nad kojima je izvršen genocid, treba da ohrabruju objektivne istoričare sa Zapada da nastave da pružaju svoj doprinos negovanju istine
Danas se u jeku proslave Dana pobede retko ko seća članka "Ne smemo zaboraviti kako je dobijen rat" istoričara Ričarda Overija, koji je pre više od dve decenije objavljen u "Gardijanu".
Overi je, kao vrstan poznavalac Drugog svetskog rata, sluteći, izvesno, kuda svet ide, pokušao da britanskoj i svetskoj javnosti skrene pažnju da su jedinice Crvene armije i grčevit otpor ruskog naroda omogućili pobedu saveznika u Drugom svetskom ratu, a da su, takođe, doprinos i žrtve Kine, na drugom kraju planete, ostali doslovno potcenjeni.
"Zamislite na trenutak da je oko polovine stanovništva Velike Britanije – muškaraca, žena i dece – poginulo u Drugom svetskom ratu. Kakvu bi to izuzetnu traumu predstavljalo? Kako bi se pobeda 1945. godine danas posmatrala, ili čak slavila? Ipak, 27 miliona je procenjeni broj sovjetskih žrtava do kraja rata. Stvarni britanski gubici iznosili su oko 0,6 odsto stanovništva, a američki gubici bili su manji, oko 0,3 odsto. Ali, sovjetski gubici, nastali zbog rata, gladi i represija, iznosili su oko 14 odsto predratnog stanovništva", naveo je u danas zaboravljenom članku Ričard Overi kog poznajemo po rečenici:"Crvena armija je bila ta koja je uništila glavninu nemačke vojske i obezbedila Hitlerov poraz u Evropi" ("Ruski rat", 1997).
Kako umanjiti doprinos Rusije
Overijev članak i niz dela koja je napisao predstavljaju upečatljivo upozorenje, da nacije sa Zapada treba da budu svesne objektivnih istorijskih činjenica.
U međuvremenu su, kako beleži niz istoričara, započele debate među istoričarima na Kolektivnom zapadu koje su, mic po mic, vodile ka reviziji razumevanja borbe i žrtava u Drugom svetskom ratu.
Kako se ruske, odnosno sovjetske žrtve nisu mogle umanjiti ili relativizovati tako lako, pribeglo se naknadnom procenjivanju "značaja" doprinosa, u rasponu od industrijske proizvodnje SAD i Zakona o zajmu i najmu (Lend-Lease), do vazdušnih bitaka i iskrcavanja saveznika u Normandiji.
Sve to je imalo za cilj da, koliko je moguće, umanji doprinos ruskih trupa u oslobađanju Evrope.
Britanci i Amerikanci ne bi mogli da pobede Nemačku
Zbog toga je Overi 2005. naprosto grmeo sa stranica "Gardijana".
"Gotovo nezamisliv nivo žrtvovanja otkriva koliko je rat na Istočnom frontu bio ogroman i svirep. Upravo tu je nastao najveći deo nemačkih gubitaka. Upravo tu je rat bio dobijen ili izgubljen, jer da Crvena armija nije uspela, protivno svim procenama, da zaustavi Nemce 1941. godine, a zatim im nanese prve velike poraze kod Staljingrada i Kurska 1943. godine, teško je zamisliti kako bi zapadne demokratije – Britanija i SAD – mogle da proteraju Nemačku iz njenog novostvorenog carstva", navedeno je u pomenutom članku.
On kao da je video kakva će "debata" uslediti među zapadnim istoričarima.
Na ovu okolnost posredno je ukazao Fil Strikland, u svom doktoratu odbranjenom na Australijskom nacionalnom univerzitetu, a koji je u pomenutom radu naveo da su, zaključno sa 2020. godinom, istoriografijom još uvek dominirali stavovi zapadnih istoričara da je ruski doprinos porazu Nemačke bio presudno dominantan, dok su doprinosi zapadnih saveznika bili od sporednog značaja.
Ali, situacija je počela da se menja, a Overijeve reči iz "Gardijana" sve manje javnih ličnosti na Kolektivnom zapadu bilo je spremno da čuje, a još manje da razume i na kraju prihvati. Išlo se na izjednačavanje uloga ili čak na umanjenje ruskog doprinosa pobedi.
Iz poraza u pobedu
Evo šta je Overi video kao ključnu prekretnicu u Drugom svetskom ratu:
"Kritični trenutak nastupio je u srednjim godinama rata, kada je SSSR posrtao pred Staljingradom, Romel bio nadomak osvajanja Egipta, bitka za Atlantik još uvek nije bila dobijena, a američko naoružavanje bilo je tek u ranoj fazi. Pobeda nije bila unapred zagarantovana. Sovjetski otpor napravio je presudnu razliku. Nesigurno, ponekad i nespretno, sovjetske oružane snage naučile su lekcije koje su im 1941. godine nametnule nemačke oklopne armije. Užurbani, improvizovani niz reformi i privreda usmerena gotovo isključivo na proizvodnju naoružanja pretvorili su slabe napore iz 1941. u ogromne, unapred pripremljene bitke od leta 1943. godine, od kojih je svaku sovjetska strana dobila", naveo je Overi.
On dalje navodi da nemačke snage nisu bile poražene pukom brojčanom nadmoći (do 1943. milioni sovjetskih vojnika bili su mrtvi ili zarobljeni, a Crvena armija očajnički je oskudevala u ljudstvu), već domišljatom taktikom i pouzdanom tehnologijom.
"Da nije bilo tako, Hitlerova armija bi nastavila da pobeđuje, a ogromno ekonomsko carstvo pod nemačkom dominacijom u Evroaziji suočilo bi zapadne saveznike sa strateškom noćnom morom", navedeno je u pomenutom članku.
Nemačka je planirala izgladnjivanje 35 miliona ljudi na istoku Evrope
Komentarišući teze da su nacizam i vlast SSSR-a uporedivi, Overi kaže da su narodi Istočne Evrope nesumnjivo su živeli bolje pod novim komunističkim režimima nego pod nemačkom imperijalnom dominacijom.
"Nemački planovi su već sredinom rata predviđali namerno izgladnjivanje najmanje 35 miliona ljudi na Istoku, označenih kao 'beskorisne izjelice', kao i genocidno uništenje jevrejskog i romskog stanovništva. Istočni narodi opisivani su u nemačkim dokumentima kao 'heloti' novog carstva", naveo je Overi.
On se u pomenutom članku u "Gardijanu" dotakao i zapostavljenog doprinosa kineskog naroda.
Sovjetski Savez, kako navodi, nije jedina država koja je na Zapadu potisnuta iz priče o pobedi. Kineski narod je takođe izgubio procenjenih 20 miliona ljudi kao posledicu japanske agresije. Kao što su sovjetske oružane snage zadržavale Nemce, tako su i manje efikasne, ali brojne kineske oružane snage držale Japance zaglavljene u Aziji.
"To je činjenica koja je i dalje gotovo nepoznata na Zapadu, a ipak, da je Japan brzo pobedio Kinu, veliki resursi bili bi oslobođeni za napad na pozadinu Sovjetskog Saveza ili za jače vojno prisustvo na Pacifiku. I u ovom slučaju, gubici zapadnih saveznika bili bi mnogo veći bez tvrdoglavog otpora njihovog azijskog saveznika. Na kraju, sloboda Zapada da planira i sprovodi globalnu strategiju zavisila je od sposobnosti sovjetskih i kineskih snaga da drže glavne neprijatelje podalje, dok su zapadne vazduhoplovne snage sravnjivale sa zemljom domovine sila Osovine. Kada se sutra bude slavila pobeda, važno je da se setimo gotovo 50 miliona Sovjeta i Kineza koji su poginuli kako bi zaustavili imperijalnu agresiju Nemačke i Japana", naveo je Overi.
Live
