Društvo
Tajne Minjina i Požarskog: Šta krije spomenik na Crvenom trgu
Predsednik Rusije Vladimir Putin je na Dan narodnog jedinstva položio cveće na spomenik Kuzmi Minjinu i Dmitriju Požarskom na Crvenom trgu. Spomenik posvećen dvojici narodnih junaka podignut je u znak sećanja na njihovu ulogu u oslobađanju Moskve od stranih osvajača 1612. godine, a danas predstavlja jedan od prepoznatljivih simbola ruske prestonice. Ipak, istorija spomenika krije i neočekivane preokrete - od okolnosti njegovog nastanka do detalja koji su tek tokom restauracije ponovo privukli pažnju.
Na Crvenom trgu u Moskvi stoji spomenik koji čuva sećanje na jedan od najznačajnijih trenutaka ruske istorije - zajednički otpor naroda stranim osvajačima. Posvećen je Kuzmi Minjinu i knezu Dmitriju Požarskom, vođama narodne vojske koja je 1612. godine oslobodila Moskvu od poljskih interventnih snaga.
Više od dva veka staro delo vajara Ivana Martosa svečano je otkriveno 1818. godine, u prisustvu cara Aleksandra I. Na njegovom postamentu uklesane su reči koje i danas svedoče o zahvalnosti naroda: "Zahvalna Rusija građaninu Minjinu i knezu Požarskom. Godine 1818".
Ideja da se podigne spomenik junacima iz 1612. godine potekla je 1803. godine od članova Slobodnog društva ljubitelja književnosti, nauke i umetnosti, koji su predložili da se ovekoveči podvig narodnih heroja. Na konkursu za idejno rešenje pobedio je pomenuti Ivan Petrovič Martos, ruski vajar i akademik, predstavnik klasicizma. Rad na spomeniku počeo je 1804. godine i trajao je više od deset godina.
Novac za izgradnju spomenika prikupljan je javnom pretplatom, a Martos je najpre izradio manji, a zatim i veći model spomenika, posle čega je započeto livenje bronzane skulpture.
Spomenik je izliven u bronzi 1816. godine, za samo devet minuta - manji detalji, poput delova Požarskove ratne opreme, izliveni su zasebno. Postament je izradio kamenorezac Samson Suhanov, i to od tri monolitna komada granita.
Tajna otkrivena posle gotovo 200 godina
Prvobitno je bilo planirano da spomenik bude postavljen u Nižnjem Novgorodu, ali je Martos insistirao da krasi prestonicu, jer je podvig dvojice junaka imao značaj za celu zemlju.
U maju 1817. godine skulpturalna grupa i postament krenuli su iz Sankt Peterburga ka Moskvi Marijinskim vodenim putem. Na svim mestima kroz koja su prolazili izazivali su veliko interesovanje. Svečano otkrivanje spomenika održano je 20. februara 1818. godine, u prisustvu cara i članova carske porodice.
Skulptura je prvobitno stajala na sredini Crvenog trga, a 1931. godine premeštena je ispred hrama Vasilija Blaženog, gde se i danas nalazi. Od 2016. godine pod upravom je Državnog istorijskog muzeja.
Prva sveobuhvatna restauracija posle gotovo dva veka obavljena je 2021. i 2022. godine. Obnovljene su skulpture, reljefi, postament i patina, a uklonjena je i korodirana unutrašnja noseća konstrukcija.
Tokom restauracije otkriveno je i da je spomenik prvobitno trebalo da bude otkriven 1817. godine, ali je svečanost odložena za narednu godinu jer car Aleksandar I nije doputovao u Moskvu.
Simbolika spomenika Minjinu i Požarskom
Skulpturalna kompozicija visoka je više od osam metara i izvedena u duhu klasicizma, uz nacionalne motive. Minjin je prikazan kako podignutom rukom poziva narod u borbu protiv poljskih osvajača, dok drugom pruža mač knezu Požarskom, pozivajući ga da preuzme vođstvo nad narodnom vojskom, piše Izvestija.
Požarski sedi oslonjen na štit sa prikazom Nerukotvorenog lika Spasitelja, što simbolizuje božansku zaštitu. Njegov položaj ukazuje na rane zadobijene u borbi, ali i spremnost da se odazove pozivu. Na postamentu se nalaze dva reljefa: jedan prikazuje stanovnike Nižnjeg Novgoroda koji prilažu novac za formiranje narodne vojske, a drugi Požarskog kako predvodi borce. Na prvom reljefu prikazani su i sinovi vajara Ivana Martosa, koji su kasnije učestvovali u ratovima protiv Francuske.
Live
