Cvet koji simbolizuje stradanje i vaskrsnuće Srbije: Zašto se na Dan primirja nosi Natalijina ramonda

Uoči i na sam Dan primirja u Prvom svetskom ratu, koji se obeležava 11. novembra, u Srbiji se tradicionalno na reveru nosi Natalijina ramonda, poznata i kao cvet feniks. Ona predstavlja simbol stradanja, nesalomivosti i vaskrsnuća srpskog naroda nakon Velikog rata.

Amblem Dana primirja predstavlja spoj cveta Natalijine ramonde i lente Albanske spomenice, odlikovanja koje je dodeljivano srpskim vojnicima za izuzetnu hrabrost tokom ratnih stradanja. Idejni koncept ovog obeležja osmislili su tadašnji direktor Kancelarije za Kosovo i Metohiju Marko Đurić i ambasador u Brazilu Aleksandar Ristić. Simbol se u Srbiji koristi od 2013. godine, nakon što je Dan primirja uveden kao praznik 2012. godine.

Zašto je Natalijina ramonda postala simbol sećanja

Ovaj cvet izabran je kao simbol tragične sudbine Srbije u Prvom svetskom ratu, tokom kojeg je zemlja izgubila 1,24 miliona stanovnika, odnosno 28 odsto ukupne populacije prema popisu iz 1914. godine. Ipak, uprkos ogromnim gubicima i iscrpljujućem sukobu, Srbija je iz rata izašla kao pobednica i uspela da se ponovo uzdigne.

Natalijina ramonda pripada familiji Gesneriaceae. Visoka je oko deset centimetara, ima ljubičaste cvetove i tamnozeleno lišće, a cveta od aprila do juna. Njena posebnost ogleda se u neobičnom biološkom mehanizmu koji joj omogućava da preživi duge periode suše.

Kada nema dovoljno vode, biljka se potpuno osuši i smežura, tako da deluje kao da je uginula. Međutim, čim dobije i minimalnu količinu vode, njene ćelije se rehidriraju, ponovo uspostavljaju normalnu fiziološku aktivnost i biljka ponovo ozeleni. Upravo zbog sposobnosti da se obnovi nakon što deluje potpuno beživotno, Natalijina ramonda postala je simbol vaskrsnuća i obnove.

Ovu neobičnu pojavu prvi je primetio botaničar Pavel Černjavski, kada je slučajno prosuo vodu po starom herbarijumu.

Cvet je dobio ime po kraljici Nataliji

Natalijinu ramondu je 1882. godine u Jelašničkoj klisuri kod Niša otkrio botaničar i dvorski lekar kralja Milana Obrenovića Sava Petrović. U početku je planirao da novu vrstu nazove niška ramonda, ali je kasnije promenio naziv u čast kraljice Natalije Obrenović.

Danas ova retka biljna vrsta u Srbiji raste uglavnom u istočnim delovima zemlje, kao i na planini Nidže i njenom najvišem vrhu Kajmakčalanu, koji je bio poprište jedne od velikih bitaka u Velikom ratu.

Zbog retkosti, njena staništa su zakonom zaštićena. Obuhvataju Park prirode "Sićevačka klisura", specijalne rezervate prirode "Jelašnička klisura" i "Suva planina", kao i Nacionalni park "Šar-planina". Osim u Srbiji, Natalijina ramonda može se pronaći i u Severnoj Makedoniji, severnoj Grčkoj, Albaniji, Crnoj Gori i na severozapadu Bugarske.

Koje simbole sećanja koriste Rusija i druge zemlje

U Rusiji se sličan simbolički običaj neguje povodom Dana pobede u Drugom svetskom ratu. Tada volonteri, uglavnom mladi, na ulicama gradova dele narandžasto-crne trake, poznate kao Georgijevska lenta, čije boje potiču sa Ordena Svetog Đorđa.

Natalijina ramonda nije jedini cvet koji se koristi kao obeležje sećanja na žrtve ratova. Pojedine zemlje imaju sopstvene simbole kojima odaju počast stradalima.

U Velikoj Britaniji se u periodu pred Dan sećanja, kako se takođe naziva Dan primirja, na reverima nosi stilizovani cvet bulke. Ovo obeležje nosi veliki deo stanovništva, a posebno državni zvaničnici, službenici, medijski radnici i druge kategorije građana.

Crveno-crni cvet divljeg maka, prema poeziji i predanju, prvi je nakon rata procvetao na poljima Flandrije, gde su stradali milioni vojnika. Ovo obeležje deli se i stranim učesnicima komemoracija na vojnim grobljima.

Dan primirja obeležava se 11. novembra

Dan primirja u Prvom svetskom ratu obeležava se u znak sećanja na 11. novembar 1918. godine, kada je u specijalnom železničkom vagonu u šumi kod francuskog gradića Kompjenja potpisano primirje kojim je okončan četvorogodišnji Veliki rat, najrazorniji oružani sukob koji je svet do tada video.