Magazin
Proteze, memorijska pena, roboti hirurzi: Kako je svemir promenio medicinu na Zemlji
Proučavanje svemira je lekarima donelo čitav niz otkrića novih metoda lečenja i alata. Zato mnogi tehnološki razvoji u bestežinskom okruženju, koji imaju za cilj da olakšaju funkcionisanje u nepoznatim uslovima, nalaze primenu i u našoj svakodnevnici. Tako su nastale proteze koje se stapaju sa prirodnom bojom zuba, odela koja pomažu u lečenju poremećaja mišićno-skeletnog sistema i mnogi drugi revolucionarni izumi na Zemlji.
Istraživanje svemira dugo je važilo za skupu i rizičnu avanturu, ali njegovi rezultati sve više nalaze primenu u svakodnevnom životu - posebno u medicini. U uslovima ekstremnog stresa i bestežinskog stanja, naučnici su razvili materijale, tehnologije i metode koje su kasnije prilagođene za lečenje pacijenata na Zemlji, kao što su:
Vraćanje mišićnog tonusa
Dug boravak u bestežinskom stanju dovodi do slabljenja mišića, a zbog toga je u Sovjetskom Savezu razvijeno specijalno odelo "Pingvin", koje stvara otpor i omogućava kontinuirano opterećenje mišića.
Ovaj princip je kasnije primenjen u medicini za obnavljanje mišićnog tonusa. Najčešće se koristi za terapiju kod ljudi sa povredama mozga i kičmene moždine, a od pomoći je i deci sa cerebralnom paralizom i pacijentima nakon moždanog udara.
Memorijske pene i ortopedski materijali
Da bi se smanjio pritisak na telo tokom poletanja, razvijena je viskoelastična poliuretanska pena, poznata kao memorijska pena. Ovaj materijal se prilagođava obliku tela pod pritiskom, a zatim se vraća u prvobitno stanje.
Danas se nalazi u dušecima, jastucima i medicinskoj opremi, jer ravnomerno raspoređuje težinu i smanjuje rizik od dekubitusa (rana usled pritiska tela). Posebno je koristan za pacijente sa ograničenom pokretljivošću. U kliničkim uslovima, ova pena se koristi i za izradu prilagođenih sedišta, koja se oblikuju prema telu pacijenta, obezbeđujući veću udobnost i podršku.
Proteze za noge
U potrazi za materijalima otpornim na ekstremne uslove, razvijena je i specijalna izolaciona pena. Kasnije je otkriveno da je pogodna za izradu kalupa za proteze, jer je lakša, jeftinija i praktičnija od gipsa.
Dalji korak napravila je Indijska organizacija za istraživanje svemira, koja je razvila protezu sa mikroprocesorom. Ona se prilagođava hodu korisnika zahvaljujući senzorima koji beleže opterećenje i kretanje, omogućavajući prirodnije kretanje čak i na neravnim površinama.
Robot neurohirurg
Robotski sistem "Kanadarm 2", koji se koristi na Međunarodnoj svemirskoj stanici za rukovanje opremom, poslužio je kao inspiracija za razvoj medicinskih robota.
Na osnovu njegovih principa stvoren je neurohirurški robot koji omogućava izuzetno precizne operacije, čak i unutar MRI aparata. Hirurg upravlja sistemom sa kontrolne stanice, dok robot omogućava pristup delovima mozga koji su ranije bili teško dostupni.
"Nevidljive" proteze
Krajem 20. veka, NASA je razvijala jak, lagan i fleksibilan materijal za zaštitu infracrvenih sistema u raketama. Reč je o polikristalnom aluminijum-oksidu, a istovremeno, stomatološka industrija tražila je rešenje za estetski prihvatljivije proteze, jer mnogim ljudima nisu odgovarale klasične metalne varijante.
Saradnja je dovela do primene ovog materijala u ortodonciji, što je rezultiralo keramičkim protezama koje se stapaju sa prirodnom bojom zuba, koje su hipoalergenske i izuzetno izdržljive. Zbog toga su brzo postale masovno prihvaćene, piše "RBK Trend".
Budućnost lečenja autoimunih procesa
Istraživanja su pokazala da mikrogravitacija značajno utiče na imuni sistem - zabeležene su promene u razvoju imunih ćelija, a kod nekih astronauta aktivirali su se virusi koji su ranije bili u mirovanju.
Istovremeno, dolazi do pojačane aktivnosti T-ćelija, što ukazuje na promene u funkcionisanju imunog sistema. Iako to može značiti da će doći do njegovog privremenog slabljenja, naučnici veruju da upravo ovaj efekat može biti koristan za lečenje autoimunih bolesti.
Live
