Još jedan udar na SPC u Crnoj Gori: Albanske stranke ponovo traže uklanjanje crkve na Rumiji

Počasni predsednik i lider albanske manjinske stranke Demokratski savez u Crnoj Gori, Mehmet Bardi i Saubih Mehmeti, zatražili su od crnogorskih vlasti da uklone Crkvu Svete Trojice sa vrha Rumije, kao i da ta lokacija ne bude predviđena za verske objekte u Prostorno-urbanističkom planu (PUP) opštine Bar, prenose podgoričke "Vijesti".

Peticiju sa blizu hiljadu potpisa dostavili su predsedniku Crne Gore Jakovu Milatoviću, premijeru Milojku Spajiću, predsedniku Skupštine Andriji Mandiću, potpredsedniku parlamenta Nikoli Camaju, kao i čelnicima Bara.

Milan Knežević o novom zakonu: Šta bi Njegoš rekao da je danas živ

U peticiji traže da se sa vrha Rumije ukloni metalna crkva, koju je Mitropolija crnogorsko-primorska postavila 2005. godine, i da se lokacija vrati u "prvobitno stanje".

Autori peticije tvrde da je hram postavljen "nepravno i agresivno", Rumiju opisuju kao prostor koji treba da bude slobodan od bilo kakvog verskog objekta i poručuju da vrh planine treba da bude dostupan "za sve konfesije i sve nacionalnosti".

Podnosioci peticije tvrde da na vrhu Rumije nikada nije bilo hrama, iako postoje istorijski navodi i izvori koji ukazuju da se na samom vrhu planine nalazila crkva Svete Trojice.

Postavljanje hrama 2005. godine oni opisuju kao "okupaciju i devastaciju" vrha planine.

U peticiji se navodi i da je objekat "namerna, ciljna, jasna i najveća provokacija i prijetnja" za Krajinu, koja je naseljena "etničkim albanskim autohtonim stanovništvom".

Bardi i Mehmeti pozivaju crnogorske vlasti da, kako navode, "oslobode planinu od okupacije od strane Mitropolije crnogorsko-primorske SPC", uz zahtev da na vrhu Rumije "nema mesta za nijedan verski i drugi objekat".

Autori peticije podsećaju i da je vekovima postojao običaj da se kamenje donosi na vrh Rumije kako bi, ali tvrde da se to radilo da bi "planina bila viša". Međutim, prema starom narodnom predanju, kamenje se iznosilo na Rumiju kao zavet, uz verovanje da će se, kada se sakupi dovoljno kamenja, crkva koja je nekada postojala na njenom vrhu ponovo izgraditi.

S druge strane, Pravoslavna crkvena opština Bar godinama odbacuje tvrdnje da hram narušava međuverski sklad, dok predstavnici Mitropolije crnogorsko-primorske ističu da je crkva podignuta na mestu stare pravoslavne svetinje.

O istorijatu iznošenja kamena svedoči i pismo pokojnog mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija. On je naveo da je posle rušenja hrama na vrhu Rumije nastao običaj da svaki učesnik litije donese po kamen, uz narodno predanje da će crkva "ponovo doletjeti" na Rumiju kada se sakupi dovoljno kamenja.

Amfilohije je u pismu naveo i da je crkva Svete Trojice na vrhu Rumije podignuta u vreme Svetog Jovana Vladimira, u desetom ili početkom XI veka, a da je srušena 1571. godine, tokom osmanskog osvajanja ovih prostora. Prema njegovim navodima, hram je i pre rušenja bio važno kultno mesto, a u litiji povodom praznika Trojičindana učestvovali su pravoslavci, katolici i muslimani.

Pitanje crkve na Rumiji, međutim, nije novo. Zahtevi za njeno uklanjanje pojavljivali su se praktično od njenog postavljanja 2005. godine. Iste godine građevinska inspekcija donela je rešenje kojim je Mitropoliji crnogorsko-primorskoj naloženo da ukloni metalnu konstrukciju i kamenu oblogu.

Zahtevi su nastavljani i narednih godina, a posebno su došli do izražaja 2018. godine, kada su nakon radova na oblaganju crkve kamenom usledile nove političke reakcije i zahtevi za njeno uklanjanje.

Tadašnji premijer Duško Marković je izjavio da je objekat nezakonit i da će morati da bude uklonjen, na šta mu je tadašnji mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije u otvorenom pismu poručio da bi rušenje crkve na Rumiji bilo ravno zločinu, prenosi podgorički portal "Adria".

Postavlja se pitanje kakvi to vetrovi danas duvaju Crnom Gorom kada Albanci ponovo traže rušenje crkve na Rumiji, dok potpredsednik Vlade Nik Đeljošaj javno poručuje da je "Ulcinj albanski grad", a na takvu izjavu iz samog vrha vlasti ne usledi gotovo nikakva reakcija. 

Reakcije zvanične Podgorice nema ni na to što potpredsednik Skupštine Crne Gore Nikola Camaj na društvenim mrežama deli snimak sa koncerta u Gusinju na kojem se vidi zastava sa mapom takozvane Velike Albanije, kao ni na fotografiju na kojoj rukama pokazuje simbol dvoglavog orla.

Istovremeno, pominjanje srpstva, srpskih simbola i identiteta Srba u Crnoj Gori godinama izaziva burne političke polemike, osude i javna oglašavanja.

Joković: Crkva neće biti srušena

Na peticiju za uklanjanje crkve Svete Trojice sa vrha Rumije reagovao je i predsednik Socijalističke narodne partije (SNP) Vladimir Joković, poručivši da crkva neće biti srušena.

"Povodom učestalih najava i inicijativa koje ponovo uznemiravaju javnost Crne Gore i stvaraju nove podele, a tiču se rušenja crkve Svete Trojice na Rumiji, upućujemo odlučan apel da se ovakvim opasnim i retrogradnim idejama definitivno mora stati na kraj", saopštio je Joković.

On je kazao da u Crnoj Gori "nema i ne sme biti mesta politikama rušenja, razgrađivanja, netrpeljivosti i proizvodnje novih sukoba".

"Umesto rušenja, srljanja u ambis i produbljivanja starih rana, fokus našeg celokupnog društva, koje se nalazi u predvorju Evropske unije, mora biti usmeren na dijalog, međusobno uvažavanje i poštovanje različitosti. Poštovanje tuđih svetinja i slobode veroispovesti temelj je stabilnog društva", poručio je Joković.

Oglasila se i poslanica Demokrata i odbornica te stranke u barskom parlamentu Valentina Minić, koja je ocenila da iza inicijative za uklanjanje crkve na Rumiji ne stoje pravo, urbanizam i javni interes, već, kako je navela, "dobro poznata ideologija onih koji su kroz istoriju rušili crkve i manastire, otimali svetinje, hapsili mitropolite i progonili monaštvo i sveštenstvo".

Ona je istakala da je "u najmanju ruku zlonamerno pozivati se na 'zakon i red' u gradu koji živi multiverski sklad", podsećajući da se na Rumiji vekovima, i pre i posle 2005. godine, na Trojičindan zajednički iznosi krst Svetog Jovana Vladimira.

"Onima kojima je uvek smetala svaka mera mira i slobode, pa i bogatstvo naših različitosti i danas vide kao priliku da posvađaju brata sa bratom, komšiju sa komšijom. Bar je oduvek bio kuća svih nas, a namere onih koji ne umeju da grade, već samo da ruše, i ovaj put će ostati samo neuspeli pokušaj unošenja nemira pred kojim ćemo stajati barski – a to znači uspravno, složno i ponosno", poručila je Minićeva.